Rig Veda 4.11.4: Mandala 4, Sukta 11, Mantra 4

Sukta 4.11

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Agni

Chandas: Trishtubh (probable; confirm by metrical scan)

Samhita Patha (Devanagari)

त्वद्वाजी वाजम्भरो विहाया अभिष्टिकृज्जायते सत्यशुष्मः । त्वद्रयिर्देवजूतो मयोभुस्त्वदाशुर्जूजुवाँ अग्ने अर्वा ॥

Transliteration

tvád vājī vā́jambharo vihāyā abhiṣṭikṛ́j jāyate satyáśuṣmaḥ | tvád rayír devájūto mayobhús tvád āśúr jūjuvā́ṃ agne árvā ||

Translation

От тебя рождается несущий силу изобилия, странствующий в широких просторах, творец победоносной помощи, чья мощь истинна. От тебя — богатство, дарующее блаженство, побуждаемое богами; от тебя — быстрый конь энергии, всё вновь устремляющийся вперёд, о Агни.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वत्: from you
• त्वत्: Apādāna
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वाजी: the prize-winner / racer
• वाजी: Kartā
• Type: Noun
• Root: वाजिन् (प्रातिपदिक)

• वाजम्: prize, strength
• वाजम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक)

• भरः: bringing/bearing
• भरः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: भृ (धातु) → भर (कृदन्त-प्रातिपदिक, ‘bearing/bringing’)

• विहायाः: having left aside; departing
• विहायाः: Apādāna
• Type: Adjective
• Root: वि + हा (धातु) → विहाय (कृदन्त-प्रातिपदिक, ‘leaving/setting aside’)

• अभिष्टिकृत्: maker of help/succour
• अभिष्टिकृत्: Kartā
• Type: Noun
• Root: अभि + स्ति (स्ति/स्था-सम्बद्ध) + कृ (धातु) → अभिष्टि-कृत् (समासान्त-प्रातिपदिक)

• जायते: is born / arises
• जायते: Kartā
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)

• सत्यशुष्मः: whose might is true
• सत्यशुष्मः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक) + शुष्म (प्रातिपदिक) (बहुव्रीहि)

• त्वत्: from you
• त्वत्: Apādāna
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• रयिः: wealth, bounty
• रयिः: Kartā
• Type: Noun
• Root: रयि (प्रातिपदिक)

• देवजूतः: impelled by the gods
• देवजूतः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: देव (प्रातिपदिक) + जूत (√जु/जव् ‘to impel/drive’ से क्त) (तत्पुरुष)

• मयोभुः: bringing joy; beneficent
• मयोभुः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: मयस्/मय (प्रातिपदिक ‘delight’) + भू (धातु) → मयो-भू (कृदन्त/समास)

• त्वत्: from you
• त्वत्: Apādāna
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आशुः: swift
• आशुः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: आशु (प्रातिपदिक)

• जूजुवान्: hastening; speeding
• जूजुवान्: Kartā
• Type: Participle
• Root: √जु (धातु ‘to hasten/impel’) → जूजुवस्/जूजुवान् (परिप्रसारित-परफेक्ट/इंटेन्सिव-भाव, क्तवत्-प्रत्ययान्त कृदन्त)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• अर्वा: the steed, horse
• अर्वा: Kartā
• Type: Noun
• Root: अर्वन् (प्रातिपदिक)