Rig Veda 3.55.4: Mandala 3, Sukta 55, Mantra 4
Sukta 3.55
Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: A unitary sovereign principle (asura-tvam ekam) expressed in paired imagery (king/mother)
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm)
Samhita Patha (Devanagari)
समानो राजा विभृतः पुरुत्रा शये शयासु प्रयुतो वनानु । अन्या वत्सं भरति क्षेति माता महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥
Transliteration
samānáḥ rājā́ ví-bhṛtaḥ puru-trā́ śáye śayā́su prá-yuto vánānu | anyā́ vátsaṃ bhárati kṣéti mātā́ mahád devā́nām asura-tvám ékam ||
Translation
Один и тот же Царь несом во множестве образов; он лежит в местах покоя, проходя по лесам. Иная несёт телёнка; Мать пребывает и вскармливает — единая великую асурическую мощь Богов.
Word by Word
समानःthe same, identical
समानः:
विशेषणम् (कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootसमान- (प्रातिपदिक)
राजाking, ruler
राजा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootराजन्- (प्रातिपदिक)
विभृतःborne, carried; supported
विभृतः:
विशेषणम् (राज्ञः)
TypeParticiple (past passive)
Rootवि-√भृ (भृञ् धारणे)
पुरुत्राin many places, widely
पुरुत्रा:
अधिकरण (देश/विस्तार)
TypeIndeclinable
Rootपुरुत्रा (अव्यय)
शयेlies, rests
शये:
क्रिया
TypeVerb
Root√शी (शीङ् शयने)
शयासुon/among beds, resting-places
शयासु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootशया- (प्रातिपदिक; ‘lying-place, bed’)
प्रयुतःyoked, joined, set in motion
प्रयुतः:
विशेषणम् (राज्ञः)
TypeParticiple (past passive)
Rootप्र-√यु (यु मिश्रणे/योजने) अथवा प्र-√युज् (युजँ योगे) — ‘युक्त/संयुक्त’ भावः
वनानुalong the forests, through the woods
वनानु:
अधिकरण/दिशा (गत्यर्थे)
TypeIndeclinable phrase (prep. + noun)
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय) + वन- (प्रातिपदिक)
अन्याanother (female), the other one
अन्या:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootअन्य- (प्रातिपदिक)
वत्सम्calf
वत्सम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवत्स- (प्रातिपदिक)
भरतिbears, carries, supports
भरति:
क्रिया
TypeVerb
Root√भृ (भृञ् धारणे)
क्षेतिdwells, stays
क्षेति:
क्रिया
TypeVerb
Root√क्षि (क्षि निवासे/क्षये) — ‘to dwell’
माताmother
माता:
कर्तृ (क्षेति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootमातृ- (प्रातिपदिक)
महत्great
महत्:
विशेषणम् (असुरत्वस्य)
TypeAdjective
Rootमहत्- (प्रातिपदिक)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
असुरत्वम्asura-hood; lordly/sovereign power
असुरत्वम्:
कर्तृ/विधेय (समासवाक्ये)
TypeNoun (abstract)
Rootअसुरत्व- (असुर + त्व)
एकम्one, single
एकम्:
विशेषणम् (असुरत्वस्य)
TypeAdjective
Rootएक- (प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.