Rig Veda 3.51.5: Mandala 3, Sukta 51, Mantra 5

Sukta 3.51

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Indra (with cosmic supports: Dyauḥ, Āpaḥ, Oṣadhīḥ, Vanāni)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

पूर्वीरस्य निष्षिधो मर्त्येषु पुरू वसूनि पृथिवी बिभर्ति । इन्द्राय द्याव ओषधीरुतापो रयिं रक्षन्ति जीरयो वनानि ॥

Transliteration

pūrvī́r asya niṣṣídho mártyeṣu purū́ vásūni pṛthivī́ bibharti | índrāya dyā́va óṣadhīr utā́po rayíṃ rakṣanti jīráyo vánāni ||

Translation

Издревле его незыблемые основания утверждены среди смертных; Земля несёт многие богатства. Для Индры Небо, растения и Воды хранят rayi (долю-изобилие); и крепкие леса стоят неколебимо, поддерживая возрастание жизненной силы.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• पूर्वीः: many former/earlier (things)
• पूर्वीः: कर्म (बिभर्ति इति क्रियायाः)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक) < PIE *per- ‘before’

• अस्य: of him/this
• अस्य: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of him/this’
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• निःषिधः: of the restrainer (one who keeps back)
• निःषिधः: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of the restrainer/forbidder’
• Type: Noun
• Root: नि-षिध् (धातु ‘to restrain/forbid’) → निषिध् (कृदन्त/नाम)

• मर्त्येषु: among mortals
• मर्त्येषु: अधिकारण (locative) — ‘among’
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक) < मृ ‘to die’

• पुरु: many, much
• पुरु: विशेषण (वसूनि इति)
• Type: Adjective (indeclinable use)
• Root: पुरु (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक)

• वसूनि: goods/wealths
• वसूनि: कर्म (बिभर्ति)
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक) < वस् ‘to dwell/shine’ (Vedic ‘wealth, good’)

• पृथिवी: the Earth
• पृथिवी: कर्तृ (बिभर्ति)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक) < पृथु ‘broad’

• बिभर्ति: bears, carries
• बिभर्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भृ (धातु) ‘to bear, carry’

• इन्द्राय: for Indra
• इन्द्राय: सम्प्रदान (dative) — ‘for Indra’
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• द्यावः: the heavens
• द्यावः: कर्तृ (रक्षन्ति)
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक) ‘sky, heaven’

• ओषधीः: plants, herbs
• ओषधीः: कर्म (रक्षन्ति) — coordinated object
• Type: Noun
• Root: ओषधि (प्रातिपदिक)

• उत: and, also
• उत: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: उत

• आपः: the waters
• आपः: कर्तृ (रक्षन्ति) — with द्यावः
• Type: Noun
• Root: आप्/अप् (प्रातिपदिक) ‘water’

• रयिम्: wealth
• रयिम्: कर्म (रक्षन्ति)
• Type: Noun
• Root: रयि (प्रातिपदिक) ‘wealth, treasure’

• रक्षन्ति: protect
• रक्षन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: रक्ष् (धातु) ‘to protect’

• जीरयः: the vigorous/active (ones)
• जीरयः: कर्तृ (रक्षन्ति) — appositional/qualifying subject
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: जीर (प्रातिपदिक) ‘quick, lively; vigorous’

• वनानि: the forests/woods
• वनानि: कर्तृ (रक्षन्ति) — ‘the woods/forests (protect)’
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक) ‘wood, forest; tree’