Rig Veda 3.12.8: Mandala 3, Sukta 12, Mantra 8

Sukta 3.12

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Indrāgnī

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्राग्नी तविषाणि वां सधस्थानि प्रयांसि च । युवोरप्तूर्यं हितम् ॥

Transliteration

índrāgnī taviṣā́ṇi vāṃ sadhásthāni práyāṃsi ca | yuvór aptū́ryaṃ hitám ||

Translation

О Индра и Агни, ваши — могучие силы, общие престолы и поступь вперёд; в вас утверждён стремительный, действенный порыв, что доводит Дело до свершения.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्राग्नी: O Indra and Agni
• इन्द्राग्नी: सम्बोधन (addressed deities)
• Type: Noun (compound)
• Root: इन्द्र + अग्नि (प्रातिपदिक) (द्वन्द्व-समास)

• तविषाणि: mighty powers, strengths
• तविषाणि: कर्म (object of implied ‘we invoke/seek’)
• Type: Noun
• Root: तविषा (प्रातिपदिक)

• वाम्: of you two / you two
• वाम्: सम्बन्ध (genitive: ‘of you two’) / कर्म-सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सधस्थानि: common seats/abodes (shared stations)
• सधस्थानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: सधस्था (प्रातिपदिक)

• प्रयांसि: offerings, gifts, oblations
• प्रयांसि: कर्म
• Type: Noun
• Root: प्रयस् (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: समुच्चय (coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• युवोः: of you two
• युवोः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अप्तूर्यम्: the helpful/efficient (boon)
• अप्तूर्यम्: कर्म (qualifying the following object)
• Type: Adjective
• Root: अप्तूर्य (प्रातिपदिक; ‘helpful/active in gaining waters/works’, Vedic epithet)

• हि: indeed, for
• हि: हेतु/निश्चयार्थ (emphasis/causal particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• हितम्: placed, set, established
• हितम्: कर्म (predicate/qualifier: ‘placed/appointed’)
• Type: Adjective (PPP)
• Root: √धा (धा) → हित (कृदन्त; past passive participle used adjectivally)