Rig Veda 2.30.6 — Mandala 2, Sukta 30, Mantra 6

Sukta 2.30

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Indra-Soma (dual)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

प्र हि क्रतुं वृहथो यं वनुथो रध्रस्य स्थो यजमानस्य चोदौ । इन्द्रासोमा युवमस्माँ अविष्टमस्मिन्भयस्थे कृणुतमु लोकम् ॥

Transliteration

prá hí krátum vṛ́hatho yáṃ vanútho radhrásya sthó yajámānasya codáu | índrā-sómā yuvám asmā́n aviṣṭam asmín bhayá-sthe kṛṇutam lokám ||

Translation

Ибо вы расширяете тот замысел и разумение, которое избираете; вы — побудители жертвователя и сокрушители кривого. О Индра и Сома, защитите нас; в этом месте страха сотворите нам простор — мир безопасный.

Word by Word

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (upasarga)

• हि: indeed, for
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (nipāta)

• क्रतुम्: resolve, power of will, plan
• क्रतुम्: Karma
• Type: Noun
• Root: क्रतु- (prātipadika)

• वृहथः: you two make great / strengthen
• वृहथः: —
• Type: Verb
• Root: वृह् (dhātu; ‘to make great/strengthen’)

• यम्: which, whom
• यम्: Karma (relative object)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (sarvanāma-prātipadika)

• वनुथः: you two win / obtain
• वनुथः: —
• Type: Verb
• Root: वन् (dhātu; ‘to win, gain’)

• रध्रस्य: of the needy/afflicted (wretched)
• रध्रस्य: Sambandha (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: रध्र- (prātipadika)

• स्थः: you two are
• स्थः: —
• Type: Verb
• Root: अस् (dhātu; ‘to be’)

• यजमानस्य: of the sacrificer
• यजमानस्य: Sambandha
• Type: Noun
• Root: यजमान- (prātipadika; from √यज ‘to sacrifice’)

• चोदौ: impellers, instigators
• चोदौ: Kartā (predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: चोद- (prātipadika; agent noun from √चुद् ‘to impel’)

• इन्द्रासोमा: O Indra and Soma
• इन्द्रासोमा: Sambोधन
• Type: Noun
• Root: इन्द्र + सोम (proper nouns)

• युवम्: you two
• युवम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (pronoun)

• अस्मान्: us
• अस्मान्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (pronoun)

• अविष्टम्: you two helped/protected
• अविष्टम्: —
• Type: Verb
• Root: अव् (dhātu; ‘to help, protect’) with preverb अव-

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (pronoun)

• भयस्थे: in (this) fearful situation/place
• भयस्थे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: भयस्थ- (prātipadika; ‘place/state of fear’, bhaya + stha)

• कृणुतम्: make (for us)
• कृणुतम्: —
• Type: Verb
• Root: कृ (dhātu; ‘to make, do’)

• उ: indeed, just
• उ: —
• Type: Indeclinable
• Root: उ (nipāta)

• लोकम्: space, free scope, world (room/safety)
• लोकम्: Karma
• Type: Noun
• Root: लोक- (prātipadika)