Rig Veda 2.24.7: Mandala 2, Sukta 24, Mantra 7

Sukta 2.24

Rishi: Gṛtsamada

Devata: Brahmaṇaspati with Agni invoked by implication (fire kindled in stone)

Chandas: Triṣṭubh (probable; needs verification)

Samhita Patha (Devanagari)

ऋतावानः प्रतिचक्ष्यानृता पुनरात आ तस्थुः कवयो महस्पथः । ते बाहुभ्यां धमितमग्निमश्मनि नकिः षो अस्त्यरणो जहुर्हि तम् ॥

Transliteration

ṛtā́vānaḥ prati-cákṣyānṛ́tā púner ā́ta ā́ tasthuḥ kaváyo mahás páthaḥ | té bāhúbhyāṃ dhamitám agním áśmani nákiḥ ṣó asty áraṇo jahúr hí tám ||

Translation

Носители Ṛta, оглянувшись на неправду, вновь утвердились на великом Пути; своими руками они разожгли в камне вбитый (выбитый) Огонь — нет того, кто бы воспрепятствовал: воистину они извергли его наружу.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ऋतावानः: possessing ṛta (truth/cosmic order)
• ऋतावानः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: ऋतावन् (प्रातिपदिक; ऋत + वन्)

• प्रति: towards, against, in return
• प्रति: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (उपसर्ग/अव्यय)

• चक्ष्य: will see / will behold
• चक्ष्य: —
• Type: Verb
• Root: चक्ष् (धातु) → चक्ष्य (भविष्यत्/विधेय-रूप, कर्तरि)

• अनृताः: the untrue ones, false (men)
• अनृताः: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: अनृत (प्रातिपदिक)

• पुनः: again, back
• पुनः: —
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)

• आतः: from here/thereupon; hence
• आतः: Apādāna
• Type: Indeclinable
• Root: आतः (अव्यय; आतस्)

• आ: to, unto; (prefix)
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• तस्थुः: they have stood / took their stand
• तस्थुः: —
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)

• कवयः: seers, poets
• कवयः: Kartā
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक)

• महः: of greatness, of the great (one)
• महः: Sambandha
• Type: Noun
• Root: महत्/महि (प्रातिपदिक; RV: महस्)

• पथः: paths, ways
• पथः: Kartā
• Type: Noun
• Root: पथिन्/पथ (प्रातिपदिक; RV: पथस्)

• ते: they
• ते: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• बाहुभ्याम्: with (their) two arms
• बाहुभ्याम्: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: बाहु (प्रातिपदिक)

• धमितम्: blown, kindled (by blowing)
• धमितम्: Karma
• Type: Participle
• Root: ध्मा (धातु) → धमित (कृदन्त, क्त)

• अग्निम्: Agni, fire
• अग्निम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• अश्मनि: on/within the stone (pressing-stone; stone)
• अश्मनि: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: अश्मन् (प्रातिपदिक)

• नकिः: no one, none
• नकिः: —
• Type: Indeclinable
• Root: नकिस् (अव्यय/निपात)

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम) → सः

• अस्ति: is
• अस्ति: —
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• अरणः: without rival; not to be harmed/overcome
• अरणः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: अरण (प्रातिपदिक)

• जहुः: they have left/abandoned
• जहुः: —
• Type: Verb
• Root: हा (धातु)

• हि: for, indeed
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• तम्: him
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)