Rig Veda 2.24.14: Mandala 2, Sukta 24, Mantra 14

Sukta 2.24

Rishi: Gṛtsamada (traditional ascription)

Devata: Brahmaṇaspati

Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm by metrical count)

Samhita Patha (Devanagari)

ब्रह्मणस्पतेरभवद्यथावशं सत्यो मन्युर्महि कर्मा करिष्यतः । यो गा उदाजत्स दिवे वि चाभजन्महीव रीतिः शवसासरत्पृथक् ॥

Transliteration

bráhmaṇas-páter abhavad yathā́vaśaṃ satyó manyúr máhi kármā kariṣyatáḥ | yó gā́ ud-ā́jat sá divé ví cā́bhajam mahī́va rītíḥ śávasā asarat pṛ́thak ||

Translation

От Брахманаспати, по его владычеству, поднялся истинный гнев — готовый совершить великое деяние. Тот, кто воздвиг лучи (коров), тот разделил их для неба; как широкий разливной проток, его сила ринулась вперёд, разводя пути и рассеивая смятение.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ब्रह्मणस्पतेः: of Brahmaṇaspati
• ब्रह्मणस्पतेः: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मणस्-पति (प्रातिपदिक) < ब्रह्मन् + पति

• अभवत्: became; came to be
• अभवत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)

• यथा: as; just as
• यथा: प्रकार/उपमान (manner/comparison)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)

• अवशम्: according to (his) will; at will
• अवशम्: क्रियाविशेषण (manner)
• Type: Adjective (used adverbially)
• Root: अवश (प्रातिपदिक)

• सत्यः: true; real
• सत्यः: विशेषण (of subject)
• Type: Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)

• मन्युः: wrath; ardor; spirited resolve
• मन्युः: कर्तृ (subject)
• Type: Noun
• Root: मन्यु (प्रातिपदिक)

• महि: greatly; mightily
• महि: क्रियाविशेषण (degree)
• Type: Indeclinable
• Root: महि (अव्यय)

• कर्म: deed; act
• कर्म: कर्म (object)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)

• अकरिष्यतः: (they) will do; will accomplish
• अकरिष्यतः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• यः: who
• यः: कर्तृ (relative subject)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• गाः: cows
• गाः: कर्म (object)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• उदाजत्: drove up/out; brought forth
• उदाजत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अज् (धातु) with उद्- (उपसर्ग)

• सः: he
• सः: कर्तृ (subject)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दिवे: for heaven; to the sky
• दिवे: सम्प्रदान (dative/purpose)
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)

• वि: apart; asunder; forth
• वि: क्रियाविशेषण (preverb)
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• अभजत्: apportioned; distributed
• अभजत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भज् (धातु) with आ- (उपसर्ग)

• मही: the great (earth); the vast one
• मही: कर्तृ/उपमान-आधार (as subject of simile)
• Type: Noun
• Root: मही (प्रातिपदिक)

• इव: like; as
• इव: उपमान
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)

• रीतिः: stream; course; flowing
• रीतिः: कर्तृ (subject)
• Type: Noun
• Root: रीति (प्रातिपदिक) < √री (to flow) / noun of course

• शवसा: by strength; with might
• शवसा: करण (instrument)
• Type: Noun
• Root: शवस् (प्रातिपदिक)

• असरत्: flowed; ran
• असरत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सृ (धातु) with आ- (उपसर्ग)

• पृथक्: apart; separately
• पृथक्: क्रियाविशेषण (manner)
• Type: Indeclinable
• Root: पृथक् (अव्यय)