Rig Veda 2.1.7: Mandala 2, Sukta 1, Mantra 7

Sukta 2.1

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Agni (as Draviṇodā, Savitṛ, Bhaga, Protector)

Chandas: Gāyatrī

Samhita Patha (Devanagari)

त्वमग्ने द्रविणोदा अरंकृते त्वं देवः सविता रत्नधा असि । त्वं भगो नृपते वस्व ईशिषे त्वं पायुर्दमे यस्तेऽविधत् ॥

Transliteration

tvám agne draviṇodā́ araṃkṛté tváṃ deváḥ savitā́ ratnadhā́ asi | tváṃ bhágo nṛ́pate vásva īśiṣe tváṃ pāyúr dámē yás te ávidhat ||

Translation

Ты, о Агни, — даритель достатка для приготовленного; ты — бог Савитарь, возлагающий сокровища. Ты — Бхага, о владыка мужей, властвуешь над богатствами; ты — хранитель в доме того, кто совершил тебе служение.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वम्: thou (you)
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• द्रविणोदाः: giver of wealth
• द्रविणोदाः: कर्तृ (विशेषण-रूपेण त्वम्-सम्बन्धी)
• Type: Noun (agent epithet)
• Root: द्रविणोदस् (प्रातिपदिक; द्रविण + दा ‘to give’)

• अरम्: properly, fittingly
• अरम्: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: अरम् (अव्यय)

• कृते: when done; in the accomplished (rite)
• कृते: अधिकरण (काल/अवस्था)
• Type: Participle (past passive)
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त)

• त्वम्: thou
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• देवः: the god
• देवः: समनाधिकरण (त्वम्-इति)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• सविता: Savitar
• सविता: समनाधिकरण (त्वम्-इति)
• Type: Noun
• Root: सवितृ (प्रातिपदिक)

• रत्नधा: bestowing/placing treasures
• रत्नधा: समनाधिकरण/विशेषण (त्वम्-इति)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: रत्नधा (प्रातिपदिक; रत्न + धा ‘to place’)

• असि: art, are
• असि: (अस्ति-क्रिया; समनाधिकरण-सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• त्वम्: thou
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• भगः: Bhaga (the distributor of fortune)
• भगः: समनाधिकरण (त्वम्-इति)
• Type: Noun
• Root: भग (प्रातिपदिक)

• नृपते: O lord of men
• नृपते: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: नृपति (प्रातिपदिक)

• वस्वः: of wealth; of goods
• वस्वः: सम्बन्ध (ईशिषे-क्रियायाः विषयः)
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)

• ईशिषे: thou rulest/possessest
• ईशिषे: कर्तृ (त्वम्)
• Type: Verb
• Root: ईश् (धातु)

• त्वम्: thou
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• पायुः: protector
• पायुः: समनाधिकरण (त्वम्-इति)
• Type: Noun
• Root: पायुः (प्रातिपदिक; ‘protector/guardian’)

• दमे: in the house; at home
• दमे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: दम (प्रातिपदिक; ‘house, household’)

• यः: who
• यः: कर्तृ (अविधत्-क्रियायाः)
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: to/for thee; of thee
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• अविधत्: has served/worshipped; has arranged (for)
• अविधत्: कर्तृ (यः)
• Type: Verb
• Root: वि + धा (धातु)