Rig Veda 10.48.4 — Mandala 10, Sukta 48, Mantra 4

Sukta 10.48

Devata: Indra (self-proclamation; Soma as enabling force)

Samhita Patha (Devanagari)

अहमेतं गव्ययमश्व्यं पशुं पुरीषिणं सायकेना हिरण्ययम् । पुरू सहस्रा नि शिशामि दाशुषे यन्मा सोमास उक्थिनो अमन्दिषुः ॥

Transliteration

ahám etáṃ gavyáyam aśvyáṃ paśúṃ purīṣíṇaṃ sā́yakena hiraṇyáyam | purū́ sahásrā ní śiśāmi dāśúṣe yán mā sómāsa ukthíno ámandiṣuḥ ||

Translation

Я готовлю для приносящего дар это богатство — коровье и конское, этот плодоносный живой скот, золотой, вооружённый дротиком силы. Многими тысячами я располагаю (дары) для дающего жертву, когда Сомы — выжатые (соки), воспетые гимнами, — меня возрадовали.

Word by Word

• अहम्: I
• अहम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• एतम्: this
• एतम्: कर्म
• Type: Pronoun (demonstrative)
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• गव्यम्: bovine, of cattle
• गव्यम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: गव्य (विशेषण-प्रातिपदिक; गो-सम्बन्धी)

• अश्व्यम्: equine, of horses
• अश्व्यम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: अश्व्य (विशेषण-प्रातिपदिक; अश्व-सम्बन्धी)

• पशुम्: beast, animal
• पशुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पशु (प्रातिपदिक)

• पुरीषिणम्: abounding in dung/manure; well-fed
• पुरीषिणम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: पुरीषिन् (विशेषण-प्रातिपदिक)

• सायकेन: with an arrow
• सायकेन: करण
• Type: Noun
• Root: सायके (प्रातिपदिक; सायक = बाण)

• हिरण्ययम्: golden
• हिरण्ययम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: हिरण्यय (विशेषण-प्रातिपदिक)

• पुरू: many
• पुरू: कर्म (परिमाण-निर्देशः)
• Type: Indeclinable (quantifier)
• Root: पुरु (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक; RV में प्रायः अव्ययवत्)

• सहस्राणि: thousands
• सहस्राणि: कर्म
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)

• नि: down, forth (intensifying)
• नि: —
• Type: Preverb/Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग/अव्यय)

• शिशामि: I sharpen / I make ready
• शिशामि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: शिश्/शि (धातु; RV: शिश् ‘to sharpen, whet, make ready’)

• दाशुषे: for the giver (patron)
• दाशुषे: सम्प्रदान
• Type: Noun (participle used substantively)
• Root: दाश्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दा ‘to give’ → दाश्वस् ‘giver’)

• यत्: when; that
• यत्: —
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मा: me
• मा: कर्म
• Type: Pronoun (enclitic)
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सोमासः: Soma-pressings; Somas
• सोमासः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• उक्थिनः: accompanied by hymns; hymn-possessing
• उक्थिनः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: उक्थिन् (विशेषण-प्रातिपदिक; उक्थ ‘hymn’)

• अमन्दिषुः: they rejoiced / became exhilarated
• अमन्दिषुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √मन्द् (धातु; ‘to rejoice, be exhilarated’), उपसर्ग: अ- (augment of aorist)