Rig Veda 10.28.9: Mandala 10, Sukta 28, Mantra 9

Sukta 10.28

Samhita Patha (Devanagari)

शशः क्षुरं प्रत्यञ्चं जगाराद्रिं लोगेन व्यभेदमारात् । बृहन्तं चिदृहते रन्धयानि वयद्वत्सो वृषभं शूशुवानः ॥

Transliteration

śaśáḥ kṣuráṃ pratyañcáṃ jagā́rā́drim logéna vy àbhedam ārā́t | bṛhántam cid ṛhaté randhayāni váyad vatsó vṛṣabháṃ śūśuvā́naḥ ||

Translation

Заяц проглотил бритву, обращённую вспять; комом земли он издали расколол скалу. И великое я заставлю уступить восходящему — как телёнок, крепнущий на быке, — так малое, будучи верно воспитано, одолевает твёрдое.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• शशः: the hare
• शशः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: शश (प्रातिपदिक) / शश- (शशक ‘hare’)

• क्षुरम्: a razor; sharp blade
• क्षुरम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: क्षुर (प्रातिपदिक)

• प्रत्यञ्चम्: turned toward (him), facing
• प्रत्यञ्चम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: प्रत्यञ्च (प्रातिपदिक; प्रति+अञ्च ‘turned toward’)

• जगार: roused; awakened
• जगार: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √गॄ/गृ (जागरणे ‘to be awake, to rouse’)

• अद्रिम्: the rock; stone; mountain
• अद्रिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अद्रि (प्रातिपदिक)

• लोगेन: with a pole/lever
• लोगेन: करण
• Type: Noun
• Root: लोग (प्रातिपदिक; ‘pole, staff, lever’)

• व्यभेदम्: he split; he cleft
• व्यभेदम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वि+√भिद् (भेदने ‘to split, pierce’)

• आरात्: from afar; at a distance
• आरात्: अधिकरण (देश) / क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: आरात् (अव्यय)

• बृहन्तम्: great; mighty
• बृहन्तम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: बृहन्त् (प्रातिपदिक; ‘great, lofty’)

• चित्: even
• चित्: सम्बन्ध/क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (अव्यय)

• ऋहते: to the small/weak one
• ऋहते: सम्प्रदान
• Type: Noun/Adjective
• Root: ऋहत् (प्रातिपदिक; ‘small, weak’—here dat. sg.)

• रन्धयानि: make (him) yield; subdue (him)
• रन्धयानि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √रन्ध् (रन्धने ‘to subject, subdue; to make yield’)

• वयद्वत्सः: a yearling calf
• वयद्वत्सः: कर्तृ (उपमान/उपमेय-कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: वयद्-वत्स (समास; वयद् ‘yearling/young’ + वत्स ‘calf’)

• वृषभम्: a bull
• वृषभम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक)

• शूशुवानः: having grown eager/strong; being in vigorous motion
• शूशुवानः: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Participle
• Root: √शु/श्वि (शवने/शौचने/शोषणे—Vedic: ‘to become strong/active; to impel, to be eager’) → शूशुवान् (लिट्-कृदन्त)