Rig Veda 10.18.4: Mandala 10, Sukta 18, Mantra 4

Sukta 10.18

Rishi: RV 10.18 funerary hymn seer tradition.

Devata: Protective order (implicit R̥ta) governing the living; Death is constrained rather than invoked.

Chandas: Triṣṭubh.

Samhita Patha (Devanagari)

इमं जीवेभ्यः परिधिं दधामि मैषां नु गादपरो अर्थमेतम् । शतं जीवन्तु शरदः पुरूचीरन्तर्मृत्युं दधतां पर्वतेन ॥

Transliteration

imáṃ jīvébhyaḥ paridhíṃ dadhāmi máiṣāṃ nú gād áparo ártham etám | śatáṃ jīvantú śarádaḥ purūcī́r antár mṛtyúṃ dadhatā́ṃ párvatena ||

Translation

Этот круг-рубеж я устанавливаю для живых: пусть никто иной не перейдёт этот предел к той дальней цели. Пусть живут они сто осеней, многих и полных; пусть заключат Смерть внутри, словно горою заперев.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इमम्: this
• इमम्: कर्म (दधामि इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जीवेभ्यः: for the living (people)
• जीवेभ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: जीव (प्रातिपदिक) < √जीव्

• परिधिम्: enclosure, boundary (ring)
• परिधिम्: कर्म (दधामि इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: परिधि (प्रातिपदिक) < परि-√धा/√धि (वृत्त/पर्यावरणार्थ)

• दधामि: I place, I set
• दधामि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √धा (दधा-)

• मा: do not
• मा: —
• Type: Indeclinable
• Root: मा (निषेध-अव्यय) तथा मा (सर्वनाम-अस्मद्) — अत्र निषेधः

• एषाम्: of these
• एषाम्: सम्बन्ध (अपरः इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नु: now, indeed
• नु: —
• Type: Indeclinable
• Root: नु (अव्यय)

• गात्: may (he) go
• गात्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √गा (गै/गा)

• अपरः: another (one), a different (person)
• अपरः: कर्ता (गात् इत्यस्य)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अपर (प्रातिपदिक)

• अर्थम्: goal, purpose, object
• अर्थम्: कर्म (गात् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)

• एतम्: this
• एतम्: विशेषण/कर्म-सम्बन्ध (अर्थम् इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शतम्: a hundred
• शतम्: विशेषण (शरदः इत्यस्य परिमाणम्)
• Type: Numeral/Adjective
• Root: शत (संख्या-प्रातिपदिक)

• जीवन्तु: let them live
• जीवन्तु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √जीव्

• शरदः: autumns; years
• शरदः: कर्म/अधिकरण-काल (जीवन्तु इत्यस्य: ‘for (so many) autumns/years’)
• Type: Noun
• Root: शरद् (प्रातिपदिक)

• पुरूचीः: many, abundant
• पुरूचीः: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: पुरूची (प्रातिपदिक) < पुरु + अञ्च् (दिशार्थ)

• अन्तः: within, in between
• अन्तः: —
• Type: Indeclinable
• Root: अन्तः (अव्यय/उपसर्गवत्) < अन्तर्

• मृत्युम्: death
• मृत्युम्: कर्म (दधताम् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: मृत्यु (प्रातिपदिक) < √मृ

• दधताम्: let them place, set
• दधताम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √धा (दधा-)

• पर्वतेन: with a mountain; by (means of) a mountain
• पर्वतेन: करण
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)