Rig Veda 10.17.3: Mandala 10, Sukta 17, Mantra 3

Sukta 10.17

Rishi: Vasiṣṭha (traditional; verify)

Devata: Pūṣan and Agni as guides; Pitṛs and Devas as destinations/guardians

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

पूषा त्वेतश्च्यावयतु प्र विद्वाननष्टपशुर्भुवनस्य गोपाः । स त्वैतेभ्यः परि ददत्पितृभ्योऽग्निर्देवेभ्यः सुविदत्रियेभ्यः ॥

Transliteration

pūṣā tvā itaś cyāvayatu pra vidvān anaṣṭa-paśur bhuvanasya gopāḥ | sa tvā etebhyaḥ pari dadat pitṛ-bhyo 'gnir devebhyaḥ su-vidatryebhyaḥ ||

Translation

Пусть Пушан, ведающий, хранитель мира, не теряющий ни одного стада, поведёт тебя отсюда вперёд. Он передаёт тебя Отцам; а Агни передаёт тебя Богам, благим обретателям — да будет путь утверждён в верном водительстве.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• पूषा: Pūṣan (the god Pūṣan)
• पूषा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पूषन् (प्रातिपदिक) प्रत्यय-आ (nom.sg.)

• त्वा: you (thee)
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• एतश्च्यावयतु: may (he) cause to move/drive
• एतश्च्यावयतु: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: च्यावय् (णिच्) < च्यु (धातु)

• प्र: forth, forward
• प्र: (क्रिया-विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• विद्वान्: knowing, wise
• विद्वान्: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विद्वस् (कृदन्त, क्तवतु) < विद्

• अनष्टपशुः: whose cattle are not lost; not losing cattle
• अनष्टपशुः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनष्टपशु (प्रातिपदिक; नष्ट + पशु, नञ्/अ- उपसर्ग)

• भुवनस्य: of the world/being
• भुवनस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक) < भू

• गोपाः: protector/guardian (of cattle; guardian)
• गोपाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: गोपा (प्रातिपदिक; गो + पा ‘protector’)

• स: he
• स: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• त्वा: you
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• एतेभ्यः: to these
• एतेभ्यः: सम्प्रदान (recipient)
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम)

• परि: around, fully
• परि: (क्रिया-विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/निपात)

• ददत्: giving
• ददत्: कर्तृ (स-इत्यस्य विशेषण)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)

• पितृभ्यः: to the Fathers (ancestors)
• पितृभ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• अग्निः: Agni (fire-god)
• अग्निः: कर्तृ (अग्निः ... ददत् इति)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• देवेभ्यः: to the gods
• देवेभ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• सुविदत्रियेभ्यः: to the well-bestowing/beneficent (gods)
• सुविदत्रियेभ्यः: सम्प्रदान (देवेभ्यः इत्यस्य विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुविदत्रिय (प्रातिपदिक; सु- + विदत्रिय)