Rig Veda 1.24.6: Mandala 1, Sukta 24, Mantra 6

Sukta 1.24

Rishi: Medhātithi Kāṇva

Devata: Likely Varuṇa/Āditya sovereignty in RV 1.24; this verse also strongly features Āpaḥ and Vāta imagery

Chandas: Jagatī or Triṣṭubh (probable; long pādas; requires metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

नहि ते क्षत्रं न सहो न मन्युं वयश्चनामी पतयन्त आपुः । नेमा आपो अनिमिषं चरन्तीर्न ये वातस्य प्रमिनन्त्यभ्वम् ॥

Transliteration

náhi te kṣatráṃ ná sáho ná mányuṃ váyaś canā́mī patáyanta ā́puḥ | némā ā́po ani-míṣaṃ cárantīr ná ye vā́tasya prá-minanty ábhvam ||

Translation

Ибо ни твоё владычество, ни мощь, ни яростная сила — даже крылатое существо не в силах настичь. И эти Воды, движущиеся немигая, не могут быть остановлены: они не умаляют безмерности Ветра.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• नहि: surely not / indeed not
• नहि: —
• Type: Indeclinable
• Root: नहि (न + हि)

• ते: of you / your
• ते: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• क्षत्रम्: sovereign power, dominion
• क्षत्रम्: कर्तृ/कर्म (वाक्यरचना अनुसार; ‘ते क्षत्रम्’ = ‘your dominion/power’)
• Type: Noun
• Root: क्षत्र (प्रातिपदिक)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• सहः: might, strength
• सहः: कर्तृ/कर्म (समुच्चित निषेध में)
• Type: Noun
• Root: सहस् (प्रातिपदिक)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• मन्युम्: wrath, fierce resolve
• मन्युम्: कर्म (निषेध के अन्तर्गत)
• Type: Noun
• Root: मन्यु (प्रातिपदिक)

• वयः: vitality, life-force
• वयः: कर्तृ/कर्म (समुच्चित)
• Type: Noun
• Root: वयस् (प्रातिपदिक)

• चन: even (at all)
• चन: —
• Type: Indeclinable
• Root: चन

• आमी: these (ones)
• आमी: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अयम् (एतद्-प्रकार सर्वनाम; Vedic form)

• पतयन्तः: flying about, rushing
• पतयन्तः: कर्तृ (आमी पतयन्तः)
• Type: Participle
• Root: पतयन्त् (प्रातिपदिक; pres. act. participle from √पत्/पतय् ‘to fly about, rush’)

• आपुः: they reached / attained
• आपुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √आप् (आप्नोति) / Vedic perfect/aorist form

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• इमा: these
• इमा: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: इदम्

• आपः: waters
• आपः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: आप् (प्रातिपदिक; plural tantum)

• अनिमिषम्: unblinking, unceasing
• अनिमिषम्: कर्म/विशेषण (चरन्तीः के साथ भावतः)
• Type: Adjective
• Root: अनिमिष (प्रातिपदिक; a- + निमिष ‘blink’)

• चरन्तीः: moving, roaming
• चरन्तीः: कर्तृ (आपः चरन्तीः)
• Type: Participle
• Root: √चर् (चरति)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• ये: who (those who)
• ये: कर्तृ (प्रमिनन्ति के)
• Type: Pronoun
• Root: यद्

• वातस्य: of the wind
• वातस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: वात (प्रातिपदिक)

• प्रमिनन्ति: they diminish / impair
• प्रमिनन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: प्र + √मि/मिन् (मिनोति ‘to diminish, damage’)

• अभ्वम्: vastness, great expanse (mighty force)
• अभ्वम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: अभ्व (प्रातिपदिक)