HomeRig VedaMandala 1Sukta 181Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 1.181

Devata: Aśvinau
Chandas: Triṣṭubh (probable)

कदु प्रेष्टाविषां रयीणामध्वर्यन्ता यदुन्निनीथो अपाम् । अयं वां यज्ञो अकृत प्रशस्तिं वसुधिती अवितारा जनानाम् ॥

कदु॒ प्रेष्टा॑वि॒षां र॑यी॒णाम॑ध्व॒र्यन्ता॒ यदु॑न्निनी॒थो अ॒पाम् । अ॒यं वां॑ य॒ज्ञो अ॑कृत॒ प्रश॑स्तिं॒ वसु॑धिती॒ अवि॑तारा जनानाम् ॥

kádu préṣṭāv iṣā́ṃ rayīṇā́m adhvaryántā yád unnīnīthó apā́m | ayáṃ vāṃ yajñó akṛta práśástiṃ vásudhitī avitārā janā́nām ||

Когда же вы двое, наиприятнейшие для наших порывов и полнот, поднимете нас, как жертвователи поднимают воды? Это наше жертвоприношение соткало вам хвалу — о носители богатств, о защитники народов.

कत् । ऊँ॒ इति॑ । प्रेष्ठौ॑ । इ॒षाम् । र॒यी॒णाम् । अ॒ध्व॒र्यन्ता॑ । यत् । उ॒त्ऽनि॒नी॒थः । अ॒पाम् । अ॒यम् । वा॒म् । य॒ज्ञः । अ॒कृ॒त॒ । प्रऽश॑स्तिम् । वसु॑धिती॒ इति॑ वसु॑ऽधिती । अवि॑तारा । ज॒ना॒ना॒म् ॥कत् । ऊँ इति । प्रेष्ठौ । इषाम् । रयीणाम् । अध्वर्यन्ता । यत् । उत्निनीथः । अपाम् । अयम् । वाम् । यज्ञः । अकृत । प्रशस्तिम् । वसुधिती इति वसुधिती । अवितारा । जनानाम् ॥kat | oṃ iti | preṣṭhau | iṣām | rayīṇām | adhvaryantā | yat | ut-ninīthaḥ | apām | ayam | vām | yajñaḥ | akṛta | pra-śaśtim | vasudhitī itivasu-dhitī | avitārā | janānām

कदुwhen? (indeed/then)
कदु:
TypeIndeclinable
Rootकदु (अव्यय-प्रातिपदिक) / कदा (प्रश्नार्थक)
प्रेष्टाmost dear, most beloved
प्रेष्टा:
Kartā (वाक्य-विशेषण/विधेय-विशेषण) अथवा विशेष्य-सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootप्रेष्ठ (प्रातिपदिक; √प्रिय्/प्री ‘to please’ से श्रेष्ठतमे) अथवा √इष् ‘to seek’ से इष्टतम-भाव
अविषाम्of the sheep/ewes (of the flocks)
अविषाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootअवि (प्रातिपदिक) ‘sheep/ram’
रयीणाम्of riches
रयीणाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक) ‘wealth, riches’
अध्वर्यन्ताthe officiating priest (the adhvaryu-like one)
अध्वर्यन्ता:
Kartā (यज्ञ-क्रिया का कर्ता) / सम्भाव्य सम्बोधन
TypeNoun/Agent
Rootअध्वर्यन्त (प्रातिपदिक; अध्वर्युः ‘officiating priest’ से) / √अध्वर् (यज्ञ-सम्बन्ध)
यत्when/that
यत्:
TypeIndeclinable/Pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उन्निनीथःyou led up / brought forth
उन्निनीथः:
Kartā (क्रिया)
TypeVerb
Root√नी (नयति) उपसर्ग: उद् + नि; ‘to lead up/bring forth’
अपाम्of the waters
अपाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootअप्/आप् (प्रातिपदिक) ‘water’
अयम्this
अयम्:
Kartā (नाम-वाक्य में विषय) / निर्देश
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाम्for you two / of you two
वाम्:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (for you two / of you two)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) द्विवचन
यज्ञःsacrifice, rite
यज्ञः:
Kartā
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक) ‘sacrifice’
अकृतhas made / made
अकृत:
Kartā (क्रिया) — कर्ता ‘यज्ञः’
TypeVerb
Root√कृ (करोति) ‘to make’
प्रशस्तिम्praise, laudation
प्रशस्तिम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रशस्ति (प्रातिपदिक; √शंस् ‘to praise’ से)
वसुधितीwealth-bestowing insight / rich thought
वसुधिती:
Kartā/विशेषणात्मक (प्रशस्ति/यज्ञ के गुण के रूप में) / सम्भाव्य सम्बोधन
TypeNoun/Abstract
Rootवसुधिती (प्रातिपदिक; वसु ‘wealth’ + धिती ‘thought/insight’)
अवितारा(you) two protectors
अवितारा:
Kartā (रक्षक के रूप में) / विधेय
TypeNoun/Agent
Rootअवितार (प्रातिपदिक; √अव् ‘to protect’ से ‘protector’)
जनानाम्of the peoples
जनानाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक) ‘people, men’