Rig Veda 1.110.2: Mandala 1, Sukta 110, Mantra 2

Sukta 1.110

Rishi: Traditionally connected with the Ribhus (or their praise); in RV 1.110 the hymn is to the Ribhus (Saudhanvanas).

Devata: Ribhus (Ṛbhavaḥ), artisan-powers; with an explicit linkage to Savitar as the impelling divine host in this verse.

Chandas: Trishtubh (predominant for RV 1.110).

Samhita Patha (Devanagari)

आभोगयं प्र यदिच्छन्त ऐतनापाकाः प्राञ्चो मम के चिदापयः । सौधन्वनासश्चरितस्य भूमनागच्छत सवितुर्दाशुषो गृहम् ॥

Transliteration

ābhogáyaṃ prá yád icchántá aitán apākā́ḥ prā́ñco máma ké cid ā́payaḥ | sáudhanvanāsaś caritásya bhū́manā́gacchata savitúr dāśúṣo gṛhám ||

Translation

Стремясь к широкому наслаждению и полноте, незрелые (но устремлённые) двинулись вперёд; и некоторые из моих вод также потекли наружу. Тогда Саудханваны — Рибху — величием совершённого пути пришли к дому Савитара, Дарителя, принимающего приношение.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आभोगयम्: enjoyment; full share (as an object)
• आभोगयम्: Karma
• Type: Noun
• Root: आ-भुज् (धातु) / आभोग (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• यद्: which; when
• यद्: Karma (यच्छन्ति इत्यस्य) / सम्बन्धसूचक
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इच्छन्त: they desire
• इच्छन्त: Kartā
• Type: Verb
• Root: इष् (इच्छ्) धातु

• एत: this
• एत: Karma
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• अपाकाः: not unripe; skilled/ripe (men)
• अपाकाः: Kartā (इच्छन्त इत्यस्य) / विशेष्य
• Type: Adjective/Noun
• Root: अपाक (प्रातिपदिक) < a- + पाक (पच्-सम्बद्ध)

• प्राञ्चः: forward-facing; advancing
• प्राञ्चः: Kartā (अभिप्रेताः/गन्तारः) / विशेषण
• Type: Adjective
• Root: प्राञ्च् (प्रातिपदिक)

• मम: of me; my
• मम: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• के: some (who?)
• के: Kartā (आगच्छत इत्यस्य) / अनिश्चित-निर्देश
• Type: Pronoun
• Root: किम् (सर्वनाम)

• चित्: even; indeed
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• आपयः: helpers; attendants; those who reach/attain
• आपयः: Kartā (आगच्छत इत्यस्य) / विशेष्य
• Type: Noun
• Root: आपि/आपय (प्रातिपदिक; RV ‘helpers/attainers’)

• सौधन्वनासः: the Saudhanvanas (a clan/people)
• सौधन्वनासः: Kartā (आगच्छत इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: सौधन्वन (प्रातिपदिक; patronymic/tribal name)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• चरितस्य: of the course/going; of the deed/way
• चरितस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: चरित (कृदन्त-प्रातिपदिक) < चर् धातु

• भूमना: with greatness; in abundance
• भूमना: Karaṇa (instrumental: ‘by/with abundance’)
• Type: Noun
• Root: भूमन् (प्रातिपदिक)

• आ: towards, hither
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग)

• अगच्छत: they came; they went
• अगच्छत: Kriyā (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् धातु

• सवितुः: of Savitṛ (the impeller)
• सवितुः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: सवितृ (प्रातिपदिक)

• दाशुषः: of the worshipper/giver
• दाशुषः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun (agent) / Adjective
• Root: दाश्वस्/दाशुष् (कृदन्त-प्रातिपदिक) < दाश्/दा धातु ‘to give’

• गृहम्: house; home
• गृहम्: Karma (आगच्छत इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)