Rig Veda 1.104.4: Mandala 1, Sukta 104, Mantra 4

Sukta 1.104

Rishi: Kutsa Āṅgirasa

Devata: Indra (with his śakti/weapon imagery)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

युयोप नाभिरुपरस्यायोः प्र पूर्वाभिस्तिरते राष्टि शूरः । अञ्जसी कुलिशी वीरपत्नी पयो हिन्वाना उदभिर्भरन्ते ॥

Transliteration

yuyópa nā́bhir úparasyāyóḥ prá pū́rvābhis tirate rā́ṣṭi śū́raḥ | añjasī́ kulíśī vī́rapatnī páyo hinvānā́ udábhir bharante ||

Translation

Приведена в движение ступица верхнего металло-дела; герой простирает жезл, опираясь на древние силы. Прямо идёт ваджра — каменная молния, могучая супруга героя; понуждая молоко изобилия, они приносят его вместе с водами — питание, несомое потоками бытия.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• युयोप: (he) has yoked / has joined
• युयोप: —
• Type: Verb
• Root: यु (युनक्ति/युनोति) / √yu

• नाभिः: the nave / hub (of a wheel)
• नाभिः: Kartā
• Type: Noun
• Root: नाभि (प्रातिपदिक)

• उपरस्य: of the upper (one)
• उपरस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Adjective
• Root: उपर (प्रातिपदिक)

• अयोः: of the metal / iron
• अयोः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: अयस् (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र

• पूर्वाभिः: with the former/previous (ones)
• पूर्वाभिः: Karaṇa
• Type: Adjective
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)

• तिरते: crosses over, passes through
• तिरते: —
• Type: Verb
• Root: तॄ (तरति) / √tṝ

• राष्टिः: the spear/shaft, lance
• राष्टिः: Kartā
• Type: Noun
• Root: राष्टि (प्रातिपदिक)

• शूरः: the hero, the valiant one
• शूरः: Kartā (apposition)
• Type: Noun
• Root: शूर (प्रातिपदिक)

• अञ्जसी: straight, direct
• अञ्जसी: Kartā (qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अञ्जसी (प्रातिपदिक)

• कुलिशी: armed with a club/axe; thunderbolt-bearing
• कुलिशी: Kartā (qualifier)
• Type: Adjective
• Root: कुलिशी (प्रातिपदिक)

• वीरपत्नी: the hero’s consort (name/epithet)
• वीरपत्नी: Kartā
• Type: Noun
• Root: वीरपत्नी (प्रातिपदिक)

• पयः: milk; nourishing fluid
• पयः: Karma
• Type: Noun
• Root: पयस् (प्रातिपदिक)

• हिन्वाना: impelling, setting in motion
• हिन्वाना: Kartā (participle agreeing with subject)
• Type: Verb
• Root: हिन्व् (हिनोति) / √hinv

• उदभिः: with waters
• उदभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: उदन्/उदक (प्रातिपदिक)

• भरन्ते: they bear, they bring
• भरन्ते: —
• Type: Verb
• Root: भृ (भरति) / √bhṛ