Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 96, Shloka 43

Devanagari script

निरुच्छवासाहताःकेचित्केचित्पार्श्वेषुदारिताः ।केचिद्विभिन्नशिरसःकेचिच्चक्षुर्विनाकृताः ।।6.96.43।।

Transliteration

nirucchvāsā hatāḥ kecit kecit pārśveṣu dāritāḥ |

kecid vibhinna-śirasaḥ kecic cakṣur-vinākṛtāḥ ||6.96.43||

Translation

Некоторые были убиты и лишились дыхания, у других были разорваны бока, у третьих разбиты головы, а некоторые были лишены глаз.

Word by Word

• निरुच्छ्वासाः: breathless, lifeless
• निरुच्छ्वासाः: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: निर्-उच्छ्वास (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (implicit vanarāḥ)

• हताः: killed
• हताः: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: √हन् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण

• केचित्: some
• केचित्: कर्ता (Kartā)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; प्रथमा, बहुवचन

• केचित्: some
• केचित्: कर्ता (Kartā)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; प्रथमा, बहुवचन

• पार्श्वेषु: in the flanks/sides
• पार्श्वेषु: अधिकरण (Adhikaraṇa)
• Type: Noun
• Root: पार्श्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; अधिकरण

• दारिताः: torn/split
• दारिताः: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: √दॄ (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण

• केचित्: some
• केचित्: कर्ता (Kartā)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; प्रथमा, बहुवचन

• भिन्नशिरसः: with shattered heads
• भिन्नशिरसः: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: √भिद् + शिरस् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष समास (भिन्नं शिरः येषाम्); भूतकृदन्त (क्त); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण

• केचित्: some
• केचित्: कर्ता (Kartā)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; प्रथमा, बहुवचन

• चक्षुर्विनाकृताः: made without eyes, blinded
• चक्षुर्विनाकृताः: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: चक्षुस्-विना-कृत (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव समास (चक्षुषा विना); भूतकृदन्त (क्त) कृत; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण

Context

A few were made lifeless, some had their flanks split, some had their heads smashed and few were deprived of their eyes.

Characters & Entities

• vānaras (implied)
• battlefield (implied)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse serves as a moral reminder that war magnifies suffering; hence dharma insists that force be used only for protection of righteousness, not for ego, rage, or desire.

What is the narrative situation?

Continuing description of the devastation among the vānaras during the clash.

Which character virtue is emphasized?

Compassion is indirectly invoked in the listener/reader: witnessing suffering is meant to reinforce why dharma seeks restraint and just cause.