Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 91, Shloka 20

इन्द्रजित्-वधः

The Slaying of Indrajit

Devanagari script

तेतस्यकायंनिर्भिद्यमहाकार्मुकनिस्सृताः ।।।।निपेतुर्धरणींबाणारक्ताइवमहोरगाः ।

Transliteration

te tasya kāyaṃ nirbhidya mahā-kārmuka-niḥsṛtāḥ |

nipetur dharaṇīṃ bāṇā raktā iva mahoragāḥ ||

Translation

Те стрелы, выпущенные из могучего лука Лакшманы, пронзили его тело и затем пали на землю, словно большие красные змеи.

Word by Word

• ते: they
• ते: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम्

• तस्य: of him
• तस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी-एकवचनम्

• कायम्: body
• कायम्: कर्म (Karma/Object of nirbhidya)
• Type: Noun
• Root: काय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् (Masculine, Accusative singular)

• निर्भिद्य: having pierced
• निर्भिद्य: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Verb
• Root: निर्-भिद् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund), पूर्वकालिक (having pierced)

• महाकार्मुकनिःसृताः: released from the great bow
• महाकार्मुकनिःसृताः: कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: महा-कार्मुक-निःसृत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम् (Masculine, Nominative plural); क्त-प्रत्ययान्त; पञ्चमी-तत्पुरुषः (महाकार्मुकात् निःसृताः)

• निपेतुः: fell
• निपेतुः: क्रिया (Main action)
• Type: Verb
• Root: नि-पत् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम् (3rd pl)

• धरणीम्: to the ground
• धरणीम्: कर्म (Karma/Goal)
• Type: Noun
• Root: धरणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् (Feminine, Accusative singular)

• बाणाः: arrows
• बाणाः: कर्ता (Karta/Subject apposition)
• Type: Noun
• Root: बाण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम् (Masculine, Nominative plural); ते इति अपि विशेष्य-समन्वयः

• रक्ताः: blood-red
• रक्ताः: कर्ता-विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: रक्त (प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम्; बाणाः इति विशेषणम्

• इव: like
• इव: उपमा-सूचक
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमावाचक-अव्यय (like)

• महोरगाः: great serpents
• महोरगाः: उपमान (Upamāna)
• Type: Noun
• Root: महा-उरग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम् (Masculine, Nominative plural); उपमानम्

Context

Those arrows released from the great bow of Lakshmana, entered the body of Indrajithand fell on the ground like a huge red serpent.

Characters & Entities

• Lakshmana
• Indrajit
• Great bow (kārmuka)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Actions bear consequences: when a battle is fought for protection and justice, the force used against aggression is portrayed as effective and rightful, restoring moral balance.

What is the narrative situation?

Lakshmana’s arrows penetrate Indrajit’s body; the bloodied shafts then drop to the ground, vividly described through a serpent simile.

Which character virtue is emphasized?

Lakshmana’s potency and unwavering execution of duty—strength applied in service of the righteous cause.