Shloka 9

प्रहस्तवधः

The Slaying of Prahasta

Devanagari script

जगृहुःपादपांश्चापिपुष्पितान्वानरर्षभाः ।।।।शिलाश्चविपुलादीर्घायोद्धुकामाःप्लवङ्गमाः ।

Transliteration

jagṛhuḥ pādapāṃś cāpi puṣpitān vānararṣabhāḥ | śilāś ca vipulā dīrghā yoddhukāmāḥ plavaṅgamāḥ ||

Translation

Лучшие из ванаров, жаждущие битвы, схватили цветущие деревья; и плвангамы, стремясь к сражению, подняли также огромные, длинные каменные глыбы.

Word by Word

• जगृहुः: they seized/took up
• जगृहुः: क्रिया (Action/Verb)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु) → √ग्रह्
• Form: लिट्-लकारः (परोक्सभूत/Perfect), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः (3rd person), बहुवचनम् (plural)

• पादपान्: trees
• पादपान्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: पादप (प्रातिपदिक) [पाद + प (उपपद-निर्मितः)]
• Form: पुल्लिङ्गः (masculine); द्वितीया-विभक्तिः (accusative case), बहुवचनम् (plural)

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction: 'and')

• अपि: also
• अपि: सम्बन्ध/निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अप्यर्थक-अव्ययम् (particle: 'also/even')

• पुष्पितान्: in bloom, flowering
• पुष्पितान्: कर्मविशेषण (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पुष्पित (कृदन्त-प्रातिपदिक) ← पुष्प (प्रातिपदिक) + इत (तद्धित/कृदन्त-रूपेण) [‘flowered/in bloom’]
• Form: पुल्लिङ्गः (masculine); द्वितीया-विभक्तिः (accusative), बहुवचनम् (plural); विशेषणम् (qualifies ‘पादपान्’)

• वानरर्षभाः: bulls among monkeys; chief monkeys
• वानरर्षभाः: कर्ता (Agent)
• Type: Noun
• Root: वानर + ऋषभ (प्रातिपदिके) (समासः)
• Form: तत्पुरुष-समासः (षष्ठी/कर्मधारय-प्रायः: ‘वानराणाम् ऋषभाः’/‘वानर-ऋषभाः’); पुल्लिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः (nominative), बहुवचनम्

• शिलाः: rocks, stones
• शिलाः: कर्म (Object) (समुच्चितम्—‘पादपान् ... शिलाः’)
• Type: Noun
• Root: शिला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः (feminine); प्रथमा-विभक्तिः (nominative), बहुवचनम् (plural)

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction: 'and')

• विपुलाः: huge, massive
• विपुलाः: कर्मविशेषण (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: विपुल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः (feminine) (शिलाः-विशेषणम्); प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• दीर्घाः: long
• दीर्घाः: कर्मविशेषण (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: दीर्घ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः (feminine) (शिलाः-विशेषणम्); प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• योद्धुकामाः: desirous to fight
• योद्धुकामाः: कर्तृविशेषण (Agent-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: योद्धुम् (तुमुन्-न्त) + काम (प्रातिपदिक) (समासः)
• Form: तत्पुरुष-समासः (उपपद-तत्पुरुषः: ‘योद्धुम् कामः येषाम्’); पुल्लिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (qualifies ‘प्लवङ्गमाः/वानरर्षभाः’)

• प्लवङ्गमाः: monkeys
• प्लवङ्गमाः: कर्ता (Agent) (वानरर्षभाः इत्यस्य समनाधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: प्लवङ्गम (प्रातिपदिक) [प्लव + अङ्गम (निरुक्ति-आधारितः)]
• Form: पुल्लिङ्गः (masculine); प्रथमा-विभक्तिः (nominative), बहुवचनम् (plural)

Context

The Rakshasas rushing towards Vanaras seeking victory, seizing swords, javelins, double edged swords, pikes, mallets, maces, iron bars, spears and bows of different kinds shone brightly.

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Protecting the righteous cause can demand resolute action; Dharma here is expressed as readiness to defend, not aggression for its own sake.

What is the narrative situation?

The Vanara fighters prepare for combat by taking up their characteristic weapons—trees and rocks.

Which character virtue is emphasized?

Utsāha (energetic resolve) and sāhasa (boldness) among the Vanara leaders.