Home›Ramayana›Yuddha Kanda›Sarga 100›Shloka 14
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 14

रावण–रामयुद्धप्रारम्भः

The Intensification of the Rama–Ravana Duel

Devanagari script

ततोरामोमहातेजाःसौमित्रिसहितोबली ।।6.100.13।।वानरांश्चरणेभग्नानापतन्तं च रावणम् ।समीक्ष्यराघवोहृष्टोमध्येजग्राहकार्मुकम् ।।6.100.14।।

Transliteration

tato rāmo mahātejāḥ saumitri-sahito balī ||6.100.13||

vānarāṃś ca raṇe bhagnān āpatantaṃ ca rāvaṇam |

samīkṣya rāghavo hṛṣṭo madhye jagrāha kārmukam ||6.100.14||

Translation

Тогда могучий Рама, сияющий великим блеском и сопровождаемый Саумитри (Лакшманой), увидев ванаров, сломленных в бою, и Равану, идущего в атаку, исполнился пламенной радости решимости и там, в самой гуще, схватил свой лук.

Word by Word
शरान्arrows
शरान्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
खरमुखान्donkey-faced
खरमुखान्:
कर्म (Object-qualifier/कर्म)
TypeAdjective
Rootkhara (प्रातिपदिक) + mukha (प्रातिपदिक)
Formविशेषण, पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; कर्मधारयः (खरमुखाः)
चand
च:
सम्बन्ध (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
अन्यान्other
अन्यान्:
कर्म (Object-qualifier/कर्म)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formविशेषण, पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; शरान् इति विशेष्यस्य विशेषणम्
वराहमुखसंश्रितान्attached to boar-faces (boar-headed)
वराहमुखसंश्रितान्:
कर्म (Object-qualifier/कर्म)
TypeAdjective
Rootvarāha (प्रातिपदिक) + mukha (प्रातिपदिक) + saṃśrita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त ‘संश्रित’ from saṃ√śri; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; तृतीया/सप्तमी-तत्पुरुषार्थे (वराहमुखे/वराहमुखान् आश्रिताः)
श्वानकुक्कुटवक्त्रान्dog- and cock-faced
श्वानकुक्कुटवक्त्रान्:
कर्म (Object-qualifier/कर्म)
TypeAdjective
Rootśvāna (प्रातिपदिक) + kukkuṭa (प्रातिपदिक) + vaktra (प्रातिपदिक)
Formविशेषण, पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; समाहार/इतरेतर-द्वन्द्वः (श्वान-वक्त्र + कुक्कुट-वक्त्र)
चand
च:
सम्बन्ध (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
मकराशीविषाननान्crocodile- and venomous-snake-faced
मकराशीविषाननान्:
कर्म (Object-qualifier/कर्म)
TypeAdjective
Rootmakara (प्रातिपदिक) + āśīviṣa (प्रातिपदिक) + ānana (प्रातिपदिक)
Formविशेषण, पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; द्वन्द्वः (मकर-आनन + आशीविष-आनन)
एतान्these
एतान्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; शरान् इत्यस्य निर्देश
चand
च:
सम्बन्ध (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
अन्यान्other
अन्यान्:
कर्म (Object-qualifier/कर्म)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formविशेषण, पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; शरान् इति विशेष्यस्य विशेषणम्
चand
च:
सम्बन्ध (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
मायावीthe sorcerer/illusionist
मायावी:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmāyāvin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणरूपेण कर्तरि
ससर्जreleased/let loose
ससर्ज:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootsṛj (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
निशितान्sharp
निशितान्:
कर्म (Object-qualifier/कर्म)
TypeAdjective
Rootniśita (कृदन्त-प्रातिपदिक) from √śai/√śit? (to sharpen)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP) ‘निशित’ = sharpened, पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; शरान् इति विशेष्यस्य विशेषणम्
शरान्arrows
शरान्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
रामम्Rama
रामम्:
प्रति-सम्प्रदान (Target/प्रति)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रतिtowards/against
प्रति:
सम्बन्ध (Direction/प्रति)
TypeIndeclinable
Rootprati (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय (preposition-like indeclinable: 'towards/against')
महातेजाःof great energy
महातेजाः:
कर्ता (Subject-qualifier/कर्ता)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + tejas (प्रातिपदिक)
Formविशेषण, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; मायावी इत्यस्य विशेषणम्
क्रुद्धःenraged
क्रुद्धः:
कर्ता (Subject-qualifier/कर्ता)
TypeAdjective
Rootkrudh (धातु) → kruddha (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सर्पःa serpent
सर्पः:
सम्बन्ध (Comparison-base/उपमान)
TypeNoun
Rootsarpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपमान (standard of comparison)
इवlike
इव:
सम्बन्ध (Comparison/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय
श्वसन्hissing/breathing hard
श्वसन्:
कर्ता (Subject-qualifier/कर्ता)
TypeAdjective
Rootśvas (धातु) → śvasant (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; मायावी/महातेजाः इत्यस्य विशेषणम्
Context

Then the highly brilliant, mighty Raghava along with Saumithri, witnessing the Vanaras routed in war and Ravana coming towards him. joyful Rama took hold of his bow and held in the midst.

Characters & Entities
R
Rāma (Rāghava)
L
Lakṣmaṇa (Saumitri)
R
Rāvaṇa
V
Vānara army

FAQs

Dharma here is responsible leadership: seeing allies falter and danger approach, Rāma steps forward to bear the burden himself rather than withdrawing.

Rāma notices the vānara troops being driven back and Rāvaṇa advancing; he immediately readies himself by taking up his bow in the center of the battle.

Protective leadership and vīrya (valor): Rāma’s readiness to confront the chief threat directly.

←Previous Verse
Next Verse→