Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 52, Shloka 18

गङ्गातरणम्, सुमन्त्र-प्रतिनिवर्तनम्, जटाधारणम्

Crossing the Gaṅgā; Sumantra’s Return; Adoption of Ascetic Signs

Devanagari script

सह राघव वैदेह्या भ्रात्रा चैव वने वसन्।त्वं गतिं प्राप्स्यसे वीर त्रीन् लोकांस्तु जयन्निव।।2.52.18।।

Transliteration

saha rāghava vaidehyā bhrātrā caiva vane vasan |

tvaṃ gatiṃ prāpsyase vīra trīn lokāṃs tu jayann iva ||

Translation

О Рагхава, о доблестный! Живя в лесу с Вайдэхи и братом, ты достигнешь благого удела, словно бы покорил три мира.

Word by Word

• सह: with
• सह: Sahakaraka (सहकारक)
• Type: Indeclinable
• Root: saha (अव्यय)
• Form: सहार्थक अव्यय

• राघव: O Raghava
• राघव: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: rāghava (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• वैदेह्या: with Vaidehi (Sita)
• वैदेह्या: Sahakaraka (सहकारक)
• Type: Noun
• Root: vaidehī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन

• भ्रात्रा: with (your) brother
• भ्रात्रा: Sahakaraka (सहकारक)
• Type: Noun
• Root: bhrātṛ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• एव: indeed
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: eva (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक अव्यय

• वने: in the forest
• वने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: vana (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन

• वसन्: dwelling
• वसन्: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: √vas (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृसमानाधिकरण (agreeing with त्वम्)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yuṣmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• गतिम्: a (good) state/goal
• गतिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: gati (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• प्राप्स्यसे: you will attain
• प्राप्स्यसे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: pra-√āp (धातु)
• Form: लृट् (Future), मध्यमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• वीर: O hero
• वीर: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: vīra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• त्रीन्: three
• त्रीन्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: tri (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (of लोकान्)

• लोकान्: worlds
• लोकान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: loka (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: tu (अव्यय)
• Form: अन्वय/विरोधबोधक अव्यय

• जयन्: conquering
• जयन्: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: √ji (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपमानक्रियाविशेषण (as if conquering)

• इव: as if
• इव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: iva (अव्यय)
• Form: उपमार्थक अव्यय (comparative particle: as if)

Context

Valiant scion of the Raghus! dwelling in the forest along with Vaidehi (Sita) and brother Lakshmana you will attain the status as if you have won the three worlds.

Characters & Entities

• Rama (Raghava)
• Sita (Vaidehi)
• Lakshmana
• three worlds (trailokya)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

True victory is moral: enduring exile in fidelity to truth and duty is portrayed as greater than worldly conquest.

What is the narrative situation?

Sumantra consoles and praises Rama, framing forest-dwelling with Sita and Lakshmana as a triumphant dharmic path.

Which character virtue is emphasized?

Rama’s heroic steadfastness (vīrya + dharma-niṣṭhā): he ‘wins’ by self-control and righteousness rather than force.