Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 41, Shloka 14

अयोध्यायाः शोकप्रकम्पः

Ayodhya’s Tremor of Grief and Omens

दिशः पर्याकुलास्सर्वा स्तिमिरेणेव संवृताः।न ग्रहो नापि नक्षत्रं प्रचकाशे नकिञ्चन।।2.41.14।।

diśaḥ paryākulāḥ sarvāḥ stimireṇeva saṃvṛtāḥ | na graho nāpi nakṣatraṃ pracakāśe nakiñcana || 2.41.14 ||

Все стороны света казались смятёнными, словно покрытыми мраком; ни планета, ни звезда — ничто — не сияло.

diśaḥdirections
diśaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdiś (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
paryākulāḥagitated/confused
paryākulāḥ:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootparyākula (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural); दिशः इति विशेषणम्
sarvāḥall
sarvāḥ:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural); दिशः इति विशेषणम्
stिमिरेणby darkness
stिमिरेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootstimira (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular)
ivaas if
iva:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमार्थक-अव्यय
saṃvṛtāḥwere covered
saṃvṛtāḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam + √vṛ (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural); दिशः इति अन्वयः: 'covered'
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
grahaḥa planet
grahaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgraha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
nanor
na:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
apieven
api:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कारक-अव्यय (even/also)
nakṣatrama star
nakṣatram:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnakṣatra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
pracakāśeshone
pracakāśe:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra + √kāś (धातु)
Formलिट् (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (Singular)
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
kiñcanaanything at all
kiñcana:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkiñcana (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); अनिश्चितार्थक-सर्वनाम (indefinite pronoun)

As if covered with darkness, all the cardinal points became agitated. No planet, no star nor was anything (any heavenly body) shining (in the sky).

D
directions (diśaḥ)
D
darkness (stimira)
P
planets (graha)

FAQs

The verse implies that when dharma’s embodiment (Rama) is separated from society, even the perceived cosmic order feels disrupted—an ethical reminder that righteousness is linked with clarity, stability, and light.

After Rama’s departure, the atmosphere over Ayodhya is described as dark and disordered, with celestial lights seemingly absent.

Rama’s role as a sustaining moral center is emphasized indirectly: his absence is portrayed as darkness and loss of guidance.