Valmiki Ramayana 2.20.11 — Ayodhya Kanda, Sarga 20, Shloka 11

अयोध्याकाण्डे विंशः सर्गः

Rama Enters Kauśalyā’s Antaḥpura; Ritual Preparations and the Shock of Exile

Devanagari script

प्रविश्य प्रथमां कक्ष्यां द्वितीयायां ददर्श सः।ब्राह्मणान्वेदसम्पन्नान्वृद्धान्राज्ञाऽभिसत्कृतान्।।।।

Transliteration

praviśya prathamāṃ kakṣyāṃ dvitīyāyāṃ dadarśa saḥ | brāhmaṇān veda-sampannān vṛddhān rājñā 'bhisatkṛtān || 2.20.11 ||

Translation

Войдя в первый двор, во втором он увидел престарелых брахманов, сведущих в Ведах, которых царь почтил должным образом.

Word by Word

• प्रविश्य: having entered
• प्रविश्य: पूर्वकाल (Pūrvakāla/Anterior action)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र-विश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund) from √विश् with उपसर्ग प्र; अव्ययवत्

• प्रथमाम्: first
• प्रथमाम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (kakṣyām)

• कक्ष्याम्: courtyard/inner enclosure
• कक्ष्याम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: कक्ष्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• द्वितीयायाम्: in the second (courtyard)
• द्वितीयायाम्: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Adjective
• Root: द्वितीय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (kakṣyām understood)

• ददर्श: saw
• ददर्श: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect); परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• सः: he
• सः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• ब्राह्मणान्: brahmins
• ब्राह्मणान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• वेदसम्पन्नान्: learned in the Vedas, endowed with Vedic knowledge
• वेदसम्पन्नान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: वेद-सम्पन्न (प्रातिपदिक; कृदन्ताधारित)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; भूतकृदन्त 'सम्पन्न' from √पद्/√पन् (सम्+पद् in sense 'endowed'); समास: तत्पुरुष (वेदेन/वेदैः सम्पन्न)

• वृद्धान्: aged
• वृद्धान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: वृद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (brāhmaṇān)

• राज्ञा: by the king
• राज्ञा: कर्ता (Agent in passive) / करण (Instrumental agent)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• अभिसत्कृतान्: well-honoured, duly received
• अभिसत्कृतान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: अभि-सत्-कृ (धातु)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; भूतकृदन्त (past passive participle) from √कृ with उपसर्ग अभि; 'sat' as intensifier (well-)

Context

With the first courtyard crossed, Rama saw in the second aged brahmins versed in the Vedas, and duly honoured by the king.

Characters & Entities

• Rāma
• brahmins
• Vedas
• the king (Daśaratha implied)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

A key pillar of dharma is honoring wisdom and Vedic learning; the king’s honoring of brahmins reflects righteous governance supporting sacred knowledge.

What is the narrative situation?

Rāma moves through successive palace courtyards and encounters respected, elderly Vedic brahmins in the second enclosure.

Which character virtue is emphasized?

Reverence toward learned elders and the social order that upholds dharma through honoring the wise.