Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 15, Shloka 25

अभिषेकसज्जा तथा सुमन्त्रस्य प्रेषणम्

Coronation Preparations and Sumantra’s Commission

स्तुवन्तं तं तदा सूतं सुमन्त्रं मन्त्रकोविदम्।।2.15.25।।प्रतिबुध्य ततो राजा इदं वचनमब्रवीत्।

stuvantaṃ taṃ tadā sūtaṃ sumantraṃ mantrakovidam || 2.15.25 ||

pratibudhya tato rājā idaṃ vacanam abravīt |

Тогда царь пробудился и сказал эти слова Сумантре — колесничему и искусному советнику, который возносил ему хвалу.

स्तुवन्तम्praising
स्तुवन्तम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootस्तु (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifying sūtaṃ/sumantraṃ)
तम्that (him)
तम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम; विशेषण
तदाthen
तदा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकाल-अव्यय (temporal adverb)
सूतम्charioteer
सूतम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
सुमन्त्रम्Sumantra
सुमन्त्रम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootसुमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; व्यक्तिनाम
मन्त्रकोविदम्skilled in counsel
मन्त्रकोविदम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootमन्त्र + कोविद (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (मन्त्रेषु कोविदः) विशेषणम्
प्रतिबुध्यhaving awakened
प्रतिबुध्य:
Purvakala (पूर्वकाल/Anterior action)
TypeVerb
Rootबुध् (धातु)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); उपसर्ग: प्रति-
ततःthereafter
ततः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formदेश/क्रम-अव्यय (adverb: thereafter)
राजाthe king
राजा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
इदम्this
इदम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम; विशेषण (qualifying vacanam)
वचनम्speech; words
वचनम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

Dasaratha waking up saw the charioteer and expert counsellor Sumantra extoling him, and said:

D
Daśaratha
S
Sumantra

FAQs

Rajadharma is supported by wise counsel: the king’s actions are mediated through trusted, competent advisors who uphold orderly administration.

Daśaratha wakes and begins addressing Sumantra, who has been offering praise and formal wake-up blessings.

Competence and trustworthiness in service—Sumantra is both sūta and mantrakovida.