Valmiki Ramayana 2.116.10: Ayodhya Kanda, Sarga 116, Shloka 10

तपस्विनाम् औत्सुक्यं राक्षसत्रासश्च

Ascetics’ Anxiety and the Fear of Rakshasas

Devanagari script

त्वन्निमित्तमिदं तावत्तापसान्प्रतिवर्तते।रक्षोभ्यस्तेन संविग्नाः कथयन्ति मिथः कथाः।।2.116.10।।

Sanskrit recitationValmiki Ramayana 2.116.10

Transliteration

tvannimittam idaṃ tāvat tāpasān prativartate |

rakṣobhyaḥ tena saṃvignāḥ kathayanti mithaḥ kathāḥ ||

Translation

Из-за тебя этот страх поднялся среди подвижников — из-за ракшасов; встревоженные этим, они переговариваются между собой о том, что может последовать.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वत्-निमित्तम्: because of you
• त्वत्-निमित्तम्: Hetu (हेतु)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + निमित्त (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (त्वत् निमित्तम् = ‘because of you/for your sake’); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• इदम्: this
• इदम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तावत्: for now/so much
• तावत्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तावत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; परिमाण/अवधि (so much/for now)

• तापसान्: ascetics
• तापसान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तापस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• प्रतिवर्तते: comes upon/affects
• प्रतिवर्तते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति-वृत् (धातु)
• Form: लट्-लकार, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘turns back/affects/comes upon’

• रक्षोभ्यः: from/because of rakshasas
• रक्षोभ्यः: Hetu (हेतु)
• Type: Noun
• Root: रक्षस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), बहुवचन; हेत्वर्थे (because of rakshasas)

• तेन: thereby
• तेन: Hetu (हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; कारणार्थे (thereby)

• संविग्नाः: alarmed
• संविग्नाः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्-वि-ज् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP used adjectivally); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (they are frightened)

• कथयन्ति: they tell/discuss
• कथयन्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथय् (धातु)
• Form: लट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• मिथः: mutually
• मिथः: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: मिथः (अव्यय)
• Form: अव्यय; परस्परार्थक

• कथाः: stories/talks
• कथाः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कथा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘कथयन्ति’ इत्यस्य कर्म

Context

There is apprehension for ascetics from the demons on acount of your presence here. That is why they are conversing with one another about the likely fall-out.

Characters & Entities

• Rāma
• tapasvins (ascetics)
• rākṣasas

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Truthful counsel given for protection—speaking frankly to prevent harm is a form of dharma (हितवचन).

What is the narrative situation?

An ascetic explains to Rāma that the hermits’ anxiety is linked to rākṣasa hostility triggered by Rāma’s presence.

Which character virtue is emphasized?

Responsible speech and communal concern—the ascetics prioritize the safety of the hermitage community.