Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

The Deeds of Cyavana

in the Context of Guru-tirtha Glorification

गंगा च नर्मदा पुण्या चंद्रभागा सरस्वती । देविका बिंबिका कुब्जा कुंजला मंजुला श्रुता

gaṃgā ca narmadā puṇyā caṃdrabhāgā sarasvatī | devikā biṃbikā kubjā kuṃjalā maṃjulā śrutā

Священные реки: Ганга (Gaṅgā), Нармада (Narmadā), святая Чандрабхага (Candrabhāgā) и Сарасвати (Sarasvatī); также Девика (Devikā), Бимбика (Bimbikā), Кубджа (Kubjā), Кунджала (Kuñjalā), Манджула (Mañjulā) и Шрута (Śrutā).

gaṅgāGaṅgā
gaṅgā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgaṅgā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st—प्रथमा), Singular (एकवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय-बोधक)
narmadāNarmadā
narmadā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnarmadā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st—प्रथमा), Singular (एकवचन)
puṇyāholy
puṇyā:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpuṇya (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st—प्रथमा), Singular (एकवचन); adjective qualifying narmadā (and/or rivers)
caṃdrabhāgāCandrabāgā (river)
caṃdrabhāgā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootcaṃdra (प्रातिपदिक) + bhāgā (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (षष्ठी-तत्पुरुष: caṃdrasya bhāgā), Feminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st—प्रथमा), Singular (एकवचन)
sarasvatīSarasvatī
sarasvatī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsarasvatī (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st—प्रथमा), Singular (एकवचन)
devikāDevikā (river)
devikā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdevikā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st—प्रथमा), Singular (एकवचन)
biṃbikāBiṃbikā (river)
biṃbikā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbiṃbikā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st—प्रथमा), Singular (एकवचन)
kubjāKubjā (river)
kubjā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkubjā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st—प्रथमा), Singular (एकवचन)
kuṃjalāKuṃjalā (river)
kuṃjalā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkuṃjalā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st—प्रथमा), Singular (एकवचन)
maṃjulāMaṃjulā (river)
maṃjulā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmaṃjulā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st—प्रथमा), Singular (एकवचन)
śrutāwell-known, famed
śrutā:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Root√śru (श्रु धातु) + kta (क्त)
FormPast passive participle (क्त-कृदन्त) used adjectivally, Feminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st—प्रथमा), Singular (एकवचन); agrees with maṃjulā (or last-mentioned river)

Unspecified in the provided excerpt (context needed from surrounding verses of Bhūmi-khaṇḍa 90).

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Type: river

Sandhi Resolution Notes: Mostly a list of proper nouns; no significant sandhi to resolve beyond anusvāra/ṅ assimilation in gaṃgā.

G
Gaṅgā
N
Narmadā
C
Candrabhāgā
S
Sarasvatī
D
Devikā
B
Bimbikā
K
Kubjā
K
Kuñjalā
M
Mañjulā
Ś
Śrutā

FAQs

It presents a catalog of revered rivers, indicating that pilgrimage-sacrality in the Bhūmi-khaṇḍa is tied to specific waterways across regions (including major pan-Indian rivers like Gaṅgā and Sarasvatī, and regional rivers such as Candrabhāgā).

Indirectly: by naming rivers as puṇyā (holy), it supports devotional practice through tīrtha-yātrā and ritual bathing, common expressions of reverence that often accompany bhakti-oriented worship.

The verse promotes the value of seeking purification and merit through engagement with sacred spaces—encouraging reverence, restraint, and a disciplined religious life associated with pilgrimage and holy observances.