Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 11

Devanagari script

ब्रह्माणं विन्यसेद्भाले गायत्र्या सह संयुतम् । सावित्र्या सहितं विष्णुं कपोले दक्षिणे न्यसेत् ॥ ११ ॥

Transliteration

brahmāṇaṃ vinyasedbhāle gāyatryā saha saṃyutam | sāvitryā sahitaṃ viṣṇuṃ kapole dakṣiṇe nyaset || 11 ||

Translation

Ньясой следует возложить Брахму на лоб, соединённого с Гаятри; и возложить Вишну на правую щёку вместе с Савитри.

Word by Word

• ब्रह्माणम्: Brahmā
• ब्रह्माणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• विन्यसेत्: should place
• विन्यसेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ्, प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• भाले: on the forehead
• भाले: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भाल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• गायत्र्या: with/along with Gāyatrī
• गायत्र्या: Sahakaraka (सह/साधन)
• Type: Noun
• Root: गायत्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/सह), एकवचन

• सह: with
• सह: Saha (सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक निपात (particle meaning ‘with’)

• संयुतम्: joined/associated
• संयुतम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + युज् (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त-प्रत्यय (past participle), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-द्वितीया-एकवचनरूपम्; ‘ब्रह्माणम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• सावित्र्या: with Sāvitrī
• सावित्र्या: Sahakaraka (सह/साधन)
• Type: Noun
• Root: सावित्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• सहितम्: accompanied (by)
• सहितम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सह (अव्यय) + इत (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: कृदन्त—क्त (सह + इ/या ‘to go with’), द्वितीया-एकवचन; ‘विष्णुम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• विष्णुम्: Viṣṇu
• विष्णुम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• कपोले: on the cheek
• कपोले: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कपोल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• दक्षिणे: on the right (side)
• दक्षिणे: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दक्षिण (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंस, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘कपोले’ इत्यस्य विशेषणम्

• न्यसेत्: should place
• न्यसेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ्, प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Narada (teaching ritual/vedāṅga procedure to the Sanatkumāra tradition)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Brahma
• Vishnu
• Gayatri
• Savitri

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches nyāsa—internalizing divine powers by placing deities with their mantras on specific body-points—so the practitioner’s body becomes a sanctified support for japa and worship.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By directing the devotee to place Viṣṇu with Sāvitrī on the right cheek, it frames devotion as embodied remembrance—bhakti expressed through disciplined mantra-practice that keeps Viṣṇu present in one’s awareness.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights ritual-technical procedure (prayoga) connected to mantra usage—how specific mantras (Gāyatrī/Sāvitrī) are applied in nyāsa as part of regulated Vedic-style worship practice.