Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 92

Mantra-Māhātmya and Sādhana of Kārtavīryārjuna

Nyāsa, Yantra, Homa, and Dīpa-Vrata

Devanagari script

छन्दोऽमितं कार्तवीर्युर्जुनो देवोऽखिलाप्तिकृत् । चामुंडया षडंगानि चरेत्षड्दीर्घयुक्तया ॥ ९२ ॥

Transliteration

chando'mitaṃ kārtavīryurjuno devo'khilāptikṛt | cāmuṃḍayā ṣaḍaṃgāni caretṣaḍdīrghayuktayā || 92 ||

Translation

Чхандасы (ведические размеры) неизмеримы; Картавирья Арджуна — божественный, совершающий все достижения. Вместе с Чамундой следует практиковать шесть членов (шада̄нга), наделённых шестью протяжёнными «долготами» мер.

Word by Word

• छन्दः: meter; chandas
• छन्दः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: छन्दस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Nom/Acc, Singular

• अमितम्: immeasurable; unlimited
• अमितम्: Vishesana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अमित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Nom/Acc, Singular

• कार्तवीर्यः: Kārtavīrya
• कार्तवीर्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कार्तवीर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Nominative, Singular

• अर्जुनः: Arjuna
• अर्जुनः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अर्जुन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Nominative, Singular

• देवः: god; divine one
• देवः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Nominative, Singular

• अखिलाप्तिकृत्: maker of complete attainment
• अखिलाप्तिकृत्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अखिल + आप्ति + कृत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Nominative, Singular; षष्ठी-तत्पुरुष (अखिलस्य आप्तिः, तस्य कर्ता)

• चामुण्डया: by/with Cāmuṇḍā
• चामुण्डया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: चामुण्डा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Feminine, Instrumental, Singular

• षडङ्गानि: the six limbs (six parts)
• षडङ्गानि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: षट् + अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; Neuter, Accusative, Plural; द्विगु-समास (षट् अङ्गानि)

• चरेत्: should practice/perform
• चरेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: चर् (धातु √चर्)
• Form: विधिलिङ्, प्रथम-पुरुष, एकवचन; Optative, 3rd person, Singular

• षड्दीर्घयुक्तया: with (a form) furnished with six long vowels
• षड्दीर्घयुक्तया: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: षट् + दीर्घ + युक्त (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Feminine, Instrumental, Singular; बहुपद-तत्पुरुष (षड्भिः दीर्घैः युक्ता)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in the Vedanga/technical section)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Chandas
• Kartavīrya Arjuna
• Cāmuṇḍā
• Vedāṅgas

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It elevates Vedic prosody (Chandas) and the full Vedāṅga curriculum as a sacred discipline—an organized means to preserve, chant, and apply Vedic knowledge correctly for complete attainment (āpti).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By emphasizing correct Vedic recitation and supporting sciences, it indirectly supports Bhakti: accurate mantra, hymn, and stotra usage becomes steadier and more effective when grounded in Chandas and the Vedāṅgas.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Chandas is foregrounded, with an explicit call to cultivate all six Vedāṅgas—Śikṣā (phonetics), Vyākaraṇa (grammar), Chandas (metre), Nirukta (etymology), Kalpa (ritual procedure), and Jyotiṣa (astronomy/astrology for timing).