Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 73

Hanumān-mantra-kathana: Mantra-bheda, Nyāsa, Yantra, and Prayoga

Devanagari script

धवलीकृतवर्णांते जगत्त्रितयवज्र च । देहज्वलदग्निसूर्य कोट्यंते च समप्रभ ॥ ७३ ॥

Transliteration

dhavalīkṛtavarṇāṃte jagattritayavajra ca | dehajvaladagnisūrya koṭyaṃte ca samaprabha || 73 ||

Translation

В предельном завершении, где все краски обращаются в белизну и где тройственный мир словно расколот ударом ваджры,—там то сияние светит равной славой: как пылающий огонь в теле, как солнце, как свет бесчисленных солнц вместе.

Word by Word

• धवलीकृत-वर्ण-अन्ते: at the end of the whitened syllable/letter
• धवलीकृत-वर्ण-अन्ते: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Indeclinable
• Root: धवलीकृत (कृदन्त; धवल + √कृ (धातु)) + वर्ण (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावसमास; ‘अन्ते’ इति सप्तमी-एकवचन-आधारित अव्ययार्थः (locative sense: “at the end of”); अर्थे—‘धवलीकृतवर्णस्य अन्ते’

• जगत्-त्रितय-वज्र: the thunderbolt of the three worlds
• जगत्-त्रितय-वज्र: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक) + त्रितय (प्रातिपदिक) + वज्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (जगतां त्रितयस्य वज्रम्)

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunctive)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• देह-ज्वलत्-अग्नि-सूर्य: the blazing fire-sun in the body
• देह-ज्वलत्-अग्नि-सूर्य: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: देह (प्रातिपदिक) + ज्वलत् (कृदन्त; √ज्वल् (धातु), शतृ) + अग्नि (प्रातिपदिक) + सूर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (देहे ज्वलदग्निसूर्यः/देहस्य ज्वलदग्निसूर्यः इत्यर्थसम्भवः)

• कोटि-अन्ते: at the end of a crore
• कोटि-अन्ते: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Indeclinable
• Root: कोटि (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावसमास; ‘अन्ते’ इति सप्तमी-एकवचन-आधारित अव्ययार्थः (locative sense: “at the end of a crore/ten million”)

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunctive)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• सम-प्रभ: of equal radiance
• सम-प्रभ: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: सम (प्रातिपदिक) + प्रभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (समः प्रभः यस्य/समप्रभः)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It points to a culminating state of realization where sensory distinctions (“colors”) dissolve, the conditioned universe (the three worlds) is transcended, and consciousness is experienced as uniformly radiant—likened to inner fire and the brilliance of innumerable suns.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While expressed in yogic-jñāna imagery, the verse supports bhakti by describing the supreme divine radiance that devotion ultimately reveals—when the mind moves beyond worldly divisions and rests in the Lord’s all-pervading, equal light.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It aligns with yogic and contemplative application of Vedic disciplines—using technical imagery (inner agni/tejas, trailokya, culminating “end of varṇa”) as meditation cues for concentration and inner visualization rather than ritual procedure.