Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 5

Hanumān-mantra-kathana: Mantra-bheda, Nyāsa, Yantra, and Prayoga

Devanagari script

हृदयांतो महामंत्रराजोऽयं द्वादशाक्षरः । रामचन्द्रो मुनिश्चास्य जगतीछंद ईरितम् ॥ ५ ॥

Transliteration

hṛdayāṃto mahāmaṃtrarājo'yaṃ dvādaśākṣaraḥ | rāmacandro muniścāsya jagatīchaṃda īritam || 5 ||

Translation

Этот «Царь великих мантр» оканчивается словом «hṛdaya» и является двенадцатисложной мантрой. Его риши (ṛṣi) — Рамачандра, а размер (chandas) провозглашён как Джагати (Jagatī).

Word by Word

• हृदय: heart
• हृदय: अवयव (Member/अवयव)
• Type: Noun
• Root: हृदय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; first member in compound-like expression

• अन्तः: ending with
• अन्तः: विधेय-विशेषण (Predicate adjective/विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; ‘ending with’ (predicative)

• महामन्त्रराजः: the great king of mantras
• महामन्त्रराजः: कर्ता/विधेय (Subject/Predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: महामन्त्रराज (प्रातिपदिक: महा + मन्त्र + राज)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मन्त्राणां राजा)

• अयम्: this
• अयम्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; demonstrative pronoun

• द्वादशाक्षरः: twelve-syllabled
• द्वादशाक्षरः: विधेय-विशेषण (Predicate adjective/विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वादशाक्षर (प्रातिपदिक: द्वादश + अक्षर)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; द्विगु-समासः (द्वादश अक्षराणि यस्य)

• रामचन्द्रः: Rāmacandra
• रामचन्द्रः: विधेय (Predicate nominative/विधेय)
• Type: Noun
• Root: रामचन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (रामः चन्द्र इव)

• मुनिः: sage (seer)
• मुनिः: विधेय (Predicate nominative/विधेय)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: सम्बन्ध (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• अस्य: of this (mantra)
• अस्य: सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; genitive pronoun

• जगती: Jagatī (metre)
• जगती: विधेय (Predicate nominative/विधेय)
• Type: Noun
• Root: जगती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; metre-name

• छन्दः: metre
• छन्दः: विधेय (Predicate/विधेय)
• Type: Noun
• Root: छन्दस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘metre’

• ईरितम्: is stated
• ईरितम्: क्रिया-विशेषण/विधेय (Predicative/विधेय)
• Type: Verb
• Root: ईर् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

Speaker

Narada (teaching in a technical, Vedanga-style manner within the Narada Purana’s dialogue tradition)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Ramacandra

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It establishes the mantra’s formal identity—its syllable-count, its ṛṣi, and its chandas—so the practitioner approaches the mantra with proper Vedic authorization (mantra-lakṣaṇa) and disciplined japa.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By calling it the “king of great mantras,” the verse elevates mantra-japa as a primary bhakti-sādhana, where correct remembrance of the mantra’s tradition (ṛṣi–chandas) supports steady devotion and focused heart-centered worship.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Chandas (a Vedanga) is explicitly applied: the metre is Jagatī, and the verse also notes mantra-structure (dvādaśākṣara), both used in correct recitation, japa rhythm, and ritual viniyoga.