Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 9

Sanatkumāra’s Bhāgavata Tantra: Tattvas, Māyā-Bonds, Embodiment, and the Necessity of Dīkṣā

Devanagari script

तंत्रं भागवतं विप्रा गुरुशिष्यप्रयोजकम् । दीक्षणं प्रातराद्यं च कृत्यं स्याद्यत्तदुच्यताम् ॥ ९ ॥

Transliteration

taṃtraṃ bhāgavataṃ viprā guruśiṣyaprayojakam | dīkṣaṇaṃ prātarādyaṃ ca kṛtyaṃ syādyattaducyatām || 9 ||

Translation

О брахманы, поведайте о Бхагавата-тантре, что устанавливает должную связь и порядок между гуру и учеником: посвящение (дикша) и предписанные обязанности, начиная с утренних обрядов.

Word by Word

• तन्त्रम्: the tantra (system)
• तन्त्रम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; here as विषय (topic)

• भागवतम्: Bhagavata-related
• भागवतम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: भागवत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying तन्त्रम्)

• विप्राः: O brahmins
• विप्राः: सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), बहुवचन

• गुरु-शिष्य-प्रयोजकम्: pertaining to guru and disciple (as initiator/arranger)
• गुरु-शिष्य-प्रयोजकम्: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गुरु (प्रातिपदिक) + शिष्य (प्रातिपदिक) + प्रयोजक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष: गुरुशिष्ययोः प्रयोजकम् (that which sets in motion/concerns guru and disciple)

• दीक्षणम्: initiation
• दीक्षणम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दीक्षा (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• प्रातराद्यम्: beginning with the morning (rites)
• प्रातराद्यम्: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रातर् (अव्यय/प्रातिपदिक) + आद्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अव्ययीभाव: प्रातर्-आद्यं (beginning with morning)

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• कृत्यम्: the required procedure
• कृत्यम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘duty/required act’

• स्यात्: should be
• स्यात्: क्रिया (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; धातु: अस् (to be)

• यत्: which
• यत्: सम्बन्ध (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)

• तत्: that
• तत्: सम्बन्ध (Correlation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तद्-शब्द (correlative)

• उच्यताम्: let it be stated
• उच्यताम्: क्रिया (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/लोट्), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive): ‘let it be said’

Speaker

Suta (narrator) / dialogue request within the Narada–Sanatkumara teaching stream (context: guru–śiṣya dīkṣā procedure in Bhāgavata-tantra).

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames Vaiṣṇava practice as a disciplined path: devotion is safeguarded and transmitted through a proper guru–śiṣya system, beginning with dīkṣā and sustained by daily rites.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is not merely emotion; it is cultivated through the Bhāgavata Tantra—initiation, right guidance under a guru, and consistent daily observances starting from morning practices.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Ritual procedure and daily discipline are emphasized—how rites (kṛtya) are organized from morning onward, aligning conduct with śāstric method under the guru’s instruction.