Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 32

The Greatness of Viṣṇu

Uttaṅka’s Hymn, Hari’s Manifestation, and the Boon of Bhakti

Devanagari script

सर्वेश्वरं सर्वगतं महान्तं वेदात्मकं । वेदविदां वरिष्ठम् । तं वाङ्मनोऽचिन्त्यमनन्तशक्तिं । ज्ञानैकवेद्यं पुरुषं भजामि ॥ ३२ ॥

Transliteration

sarveśvaraṃ sarvagataṃ mahāntaṃ vedātmakaṃ | vedavidāṃ variṣṭham | taṃ vāṅmano'cintyamanantaśaktiṃ | jñānaikavedyaṃ puruṣaṃ bhajāmi || 32 ||

Translation

Я поклоняюсь тому Высшему Пуруше — Владыке всего, всепроникающему и Великому (Махан), чья сущность есть Веда, кто первейший среди знатоков Веды; непостижимому для речи и ума, обладающему бесконечной силой и познаваемому лишь истинным знанием.

Word by Word

• सर्वेश्वरम्: the Lord of all
• सर्वेश्वरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व-ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (सर्वेषाम् ईश्वरः)

• सर्वगतम्: all-pervading
• सर्वगतम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व-गत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्; कर्मधारय-समासः (सर्वत्र गतः)

• महान्तम्: great
• महान्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: महान्त् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

• वेदात्मकम्: of the nature of the Veda
• वेदात्मकम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वेद-आत्मक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्; तत्पुरुष-समासः (वेदः आत्मा यस्य / वेदस्वरूपः)

• वेदविदाम्: of the knowers of the Veda
• वेदविदाम्: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वेद-विद् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (वेदं वेत्ति इति)

• वरिष्ठम्: the best/supreme
• वरिष्ठम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वरिष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्; अतिशय-तुलनात्मकः (superlative)

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• वाक्: speech
• वाक्: Samasa-anga (समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासपूर्वपदम् (वाङ्मनः-समासे)

• मनः: mind
• मनः: Samasa-anga (समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासपूर्वपदम् (वाङ्मनः-समासे)

• अचिन्त्यम्: inconceivable
• अचिन्त्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अ-चिन्त्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √चिन्त् (धातु) + य)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्; कृदन्तः (य-प्रत्ययान्त), कर्मणि/भावे—'चिन्तयितुं न शक्यः'

• अनन्तशक्तिम्: of infinite power
• अनन्तशक्तिम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अनन्त-शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्; बहुव्रीहि-समासः (अनन्ता शक्तिः यस्य)

• ज्ञानैकवेद्यम्: knowable only by knowledge
• ज्ञानैकवेद्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: ज्ञान-एक-वेद्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्; तत्पुरुष-समासः (ज्ञानेन एव वेद्यः)

• पुरुषम्: the Supreme Person
• पुरुषम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुरुष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• भजामि: I worship
• भजामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भज् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), परस्मैपद, उत्तम-पुरुष, एकवचन

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Purusha
• Ishvara

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents the Supreme Lord as both immanent (all-pervading) and transcendent (beyond speech and mind), affirming that true worship culminates in realizing Him through purified knowledge (jñāna).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is defined as worship directed to the सर्वेश्वर (Lord of all) who is Vedātmaka; devotion is not merely ritual but reverent surrender to the inconceivable Purusha with infinite power.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The verse emphasizes that even refined speech and mental formulation (domains supported by Vyākaraṇa and related disciplines) cannot fully grasp the Lord—Vedāṅgas aid understanding, but realization ultimately depends on jñāna and inner discernment.