Home›Narada Purana›Purva Bhaga›First Quarter›Adhyaya 32›Shloka 42
←Previous Verse
Next Verse→

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 42

Saṃsāra-duḥkha: Karmic Descent, Garbhavāsa, Life’s Anxieties, Death, and the Call to Jñāna-Bhakti

Devanagari script

अहो चित्रमहो चित्रमहो चित्रं मुनीश्वराः । आस्थिते कामदे विष्णो नरा यांति हि यातनाम् ॥ ४२ ॥

Transliteration

aho citramaho citramaho citraṃ munīśvarāḥ | āsthite kāmade viṣṇo narā yāṃti hi yātanām || 42 ||

Translation

О, диво, диво, поистине диво, о владыки среди мудрецов! Даже когда Вишну, исполняющий желания, пребывает рядом и доступен, люди всё же идут к мукам и страданиям.

Word by Word
अहोalas!/oh!
अहो:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअहो (अव्यय)
Formअव्यय (विस्मय-निपात), exclamation ‘ah!/oh!’
चित्रम्a wonder/strange thing
चित्रम्:
Vakyartha (वाक्यार्थ)
TypeNoun
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here as exclamatory predicate ‘wonder!’
अहोoh!
अहो:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअहो (अव्यय)
Formअव्यय (विस्मय-निपात)
चित्रम्wonder
चित्रम्:
Vakyartha (वाक्यार्थ)
TypeNoun
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; पुनरुक्ति (repetition for emphasis)
अहोoh!
अहो:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअहो (अव्यय)
Formअव्यय (विस्मय-निपात)
चित्रम्wonder
चित्रम्:
Vakyartha (वाक्यार्थ)
TypeNoun
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
मुनीश्वराःO lords of sages
मुनीश्वराः:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन/प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः—‘मुनीनां ईश्वराः’ (lords among sages); here vocative address
आस्थितेwhen (he) is present/established
आस्थिते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeVerb
Rootआ+√स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त), सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन, पुंलिङ्ग/नपुंसक; लोके सप्तमी (locative absolute): ‘when (he) is present/established’
कामदेO boon-giver
कामदे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकामद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; ‘O giver of desires/boons’ (epithet)
विष्णोO Vishnu
विष्णो:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
नराःpeople
नराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
यान्तिgo
यान्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√या (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात), हेतौ/निश्चये (indeed/for)
यातनाम्torment/punishment
यातनाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयातना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; गमनक्रियायाः कर्म (object of going)
Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: karuna

Characters & Entities
V
Vishnu

FAQs

It highlights the paradox of human life: even with Viṣṇu—compassionate and wish-fulfilling—available through devotion, people ignore dharma and bhakti and thus fall into yātanā (painful consequences).

By calling Viṣṇu “kāmada,” the verse implies that turning to Him through bhakti is the direct, accessible refuge; suffering arises when one neglects that refuge and pursues harmful desires and actions.

No specific Vedāṅga is taught directly; the practical takeaway is ethical discernment (dharma-guided choice) and aligning desire (kāma) with devotion to avoid karmic yātanā.

←Previous Verse
Next Verse→