Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 3

Sṛṣṭi-varṇana, Bhārata-khaṇḍa-mahātmya, and Jagad-bhūgola

Creation, Glory of Bhārata, and World Geography

आदिसर्गे महाविष्णुः स्वप्रकाशो जगन्मयः । गुणभेदमधिष्ठाय मूर्त्तित्रिकमवासृजत् ॥ ३ ॥

ādisarge mahāviṣṇuḥ svaprakāśo jaganmayaḥ | guṇabhedamadhiṣṭhāya mūrttitrikamavāsṛjat || 3 ||

В начале творения Махавишну — самосияющий и пронизывающий вселенную — владычествовал над различиями гун и явил триаду божественных образов.

आदि-सर्गेin the primordial creation
आदि-सर्गे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootआदि (प्रातिपदिक) + सर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; तत्पुरुष-समास (आदिः सर्गः यस्मिन्)
महाविष्णुःMahāviṣṇu
महाविष्णुः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहाविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारय-समास (महान् विष्णुः)
स्व-प्रकाशःself-luminous
स्व-प्रकाशः:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक) + प्रकाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास (स्वस्य प्रकाशः)
जगत्-मयःpervading/consisting of the universe
जगत्-मयः:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजगत् (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास (जगता मयः/जगन्मयः)
गुण-भेदम्the differentiation of the guṇas
गुण-भेदम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootगुण (प्रातिपदिक) + भेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; तत्पुरुष-समास (गुणानां भेदः)
अधिष्ठायhaving presided over/assuming
अधिष्ठाय:
क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootअधि-स्था (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund/क्त्वा), परस्मैपदी; ‘having presided over/assuming’
मूर्त्ति-त्रिकम्the triad of forms
मूर्त्ति-त्रिकम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootमूर्त्ति (प्रातिपदिक) + त्रिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समास (त्रयः मूर्त्तयः)
अवासृजत्created/emitted
अवासृजत्:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootअव-√सृज् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदी

Suta (narrating the Purāṇic teaching, within the Narada Purana’s instruction framework)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

M
Mahavishnu
V
Vishnu
T
Triguna
T
Trimurti

FAQs

It presents Mahāviṣṇu as the self-effulgent source who, while remaining transcendent, governs the guṇas and manifests the cosmic administration through a triad of forms—showing unity behind apparent plurality.

By identifying the ultimate origin as Mahāviṣṇu, it directs devotion to the supreme cause beyond the guṇas, while also validating worship of divine forms as manifestations rooted in that one reality.

No specific Vedāṅga technique is taught in this verse; it provides the cosmological premise (guṇa-based manifestation) that later supports dharma, ritual orientation, and Purāṇic theology.