Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 45

Dvādaśī-vrata: Month-by-month Viṣṇu Worship and the Year-End Udyāpana

Devanagari script

तथैव स्नापयेद्विप्र घृतप्रस्थेन सादरम् । कृत्वा जागरणं रात्रौ पूजयेत्पूर्ववद्व्रती ॥ ४५ ॥

Transliteration

tathaiva snāpayedvipra ghṛtaprasthena sādaram | kṛtvā jāgaraṇaṃ rātrau pūjayetpūrvavadvratī || 45 ||

Translation

Так же, о брахман, следует с почтением совершить омовение (Божества) мерой в один прастха (prastha) топлёного масла гхрита (ghṛta). Проведя ночное бдение (jāgaraṇa), соблюдающий обет должен вновь поклониться, как прежде.

Word by Word

• तथा: thus, in that manner
• तथा: Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb)

• एव: indeed, just
• एव: Emphasis (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• स्नापयेत्: should bathe (cause to be bathed)
• स्नापयेत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु) + णिच् (प्रेरण)
• Form: विधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिजन्त

• विप्र: O Brahmin
• विप्र: Sambodhana/Address (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन

• घृत-प्रस्थेन: with a prastha-measure of ghee
• घृत-प्रस्थेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: घृत + प्रस्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; समासः—घृतस्य प्रस्थः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• सादरम्: respectfully
• सादरम्: Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स + आदर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; क्रियाविशेषणम्

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: कृ (धातु) + क्त्वा (अव्ययकृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)

• जागरणम्: keeping vigil
• जागरणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: जागरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• रात्रौ: at night
• रात्रौ: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रात्रि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• पूजयेत्: should worship
• पूजयेत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• पूर्ववत्: as before
• पूर्ववत्: Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्ववत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक

• व्रती: the vow-observer
• व्रती: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: व्रतिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: vira

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes disciplined devotion through ritual purity (abhisheka), reverence (sādara), and sustained remembrance via night-long vigil (jāgaraṇa), culminating in repeated worship.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is shown as steady, attentive service: offering valuable substances like ghee, staying awake in dedicated remembrance, and continuing the same worship sequence with consistency.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Ritual procedure and measurement are implied—using a defined unit (prastha) and a prescribed sequence (pūrvavat), reflecting disciplined kalpa-style vrata practice rather than speculative devotion.