Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 20

Dvādaśī-vrata: Month-by-month Viṣṇu Worship and the Year-End Udyāpana

Devanagari script

पूर्ववत्पूजयेद्वेवं वाग्यतो नियतः शुचिः । पायसं घृतसंमिश्रं नालिकेरफलान्वितम् ॥ २० ॥

Transliteration

pūrvavatpūjayedvevaṃ vāgyato niyataḥ śuciḥ | pāyasaṃ ghṛtasaṃmiśraṃ nālikeraphalānvitam || 20 ||

Translation

Как и прежде, поклоняющийся — сдержанный в речи, дисциплинированный и чистый — должен совершать поклонение, предлагая пайасу (сладкий рис) с топлёным маслом (гхи) и с плодом кокоса.

Word by Word

• पूर्ववत्: as previously
• पूर्ववत्: Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्ववत् (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्ययम् (adverb) — as before

• पूजयेत्: should worship
• पूजयेत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• इवम्: thus
• इवम्: Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: इवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्ययम् (manner adverb) — thus/in this way

• वाक्-यतः: restrained in speech
• वाक्-यतः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वाक् (प्रातिपदिक) + यत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्; प्रथमा, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः— ‘वाचः यतः’ (restrained in speech)

• नियतः: disciplined
• नियतः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नियत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्; प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम् (disciplined/controlled)

• शुचिः: pure
• शुचिः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्; प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम् (pure/clean)

• पायसम्: rice-pudding (pāyasa)
• पायसम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पायस (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्; द्वितीया, एकवचनम्

• घृत-संमिश्रम्: mixed with ghee
• घृत-संमिश्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: घृत (प्रातिपदिक) + संमिश्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्; द्वितीया, एकवचनम्; तृतीया-तत्पुरुषः— ‘घृतेन संमिश्रम्’ (mixed with ghee)

• नालिकेर-फल-अन्वितम्: containing coconut fruit
• नालिकेर-फल-अन्वितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: नालिकेर (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्; द्वितीया, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः— ‘नालिकेरस्य फलैः अन्वितम्’ (endowed with coconut-fruit pieces)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada the procedure)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes that inner discipline (purity and restraint of speech) must accompany outer ritual, and that offering sattvic naivedya like pāyasa with ghee is part of proper devotional worship.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is shown as careful, reverent service—repeating the prescribed worship “as before” with self-control, and presenting a loving food-offering (naivedya) as an act of devotion.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights ritual discipline and procedural correctness (kalpa-style practice): maintaining śauca (purity), niyama (restraint), and specifying the naivedya items used in worship.