Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 37

Graha–Ketu–Utpāta Lakṣaṇas: Solar/Lunar Omens, Comets, Eclipses, and Calendar Rules

Devanagari script

अवृष्टिदश्चरन्भौमो दक्षिणे रोहिणीस्थितः । भूमिजः सर्वधिष्ण्यानामुदगामी शुभप्रदः ॥ ३७ ॥

Transliteration

avṛṣṭidaścaranbhaumo dakṣiṇe rohiṇīsthitaḥ | bhūmijaḥ sarvadhiṣṇyānāmudagāmī śubhapradaḥ || 37 ||

Translation

Когда Марс (Бхума/Бхаума) идёт ненормальным ходом — находясь в Рохини, но смещаясь к югу, — это знак засухи. Но когда рождённая Землёй планета движется на север через все свои стоянки, она дарует благие, счастливые плоды.

Word by Word

• अवृष्टिदः: giver of drought (causing no rain)
• अवृष्टिदः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अवृष्टि + द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—अवृष्टिं ददाति इति (उपपद-तत्पुरुष/कर्म-तत्पुरुष)

• चरन्: moving/traversing
• चरन्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: चर् (धातु)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (शतृ), परस्मैपद, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• भौमः: Mars
• भौमः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भौम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ग्रह-नाम (मङ्गल)

• दक्षिणे: in the south
• दक्षिणे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दक्षिण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; दिक्/स्थानवाचक

• रोहिणीस्थितः: situated in Rohiṇī
• रोहिणीस्थितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: रोहिणी + स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—रोहिण्याम् स्थितः (सप्तमी-तत्पुरुष); स्थित = √स्था (क्त)

• भूमिजः: earth-born (Mars)
• भूमिजः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भूमि + ज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—भूमेः ज (षष्ठी-तत्पुरुष)

• सर्वधिष्ण्यानाम्: of all stations/asterisms
• सर्वधिष्ण्यानाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: सर्व + धिष्ण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन; समासः—सर्वेषां धिष्ण्यानाम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

• उदगामी: moving northward
• उदगामी: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: उद् + गामिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; गामिन्-प्रत्ययान्त (agent noun)

• शुभप्रदः: bestowing auspiciousness
• शुभप्रदः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शुभ + प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—शुभं प्रददाति इति (उपपद-तत्पुरुष)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhayanaka

Characters & Entities

• Bhauma (Mars)
• Rohiṇī Nakṣatra
• Bhūmi (Earth)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames cosmic order as meaningful: planetary motion is read as a dharmic sign-system, guiding humans to act responsibly (e.g., prepare, perform appropriate rites) when nature indicates scarcity or wellbeing.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: by recognizing auspicious and adverse times through Jyotiṣa, devotees can align vows, worship, and charitable acts with dharma—treating cosmic events as prompts to intensify reliance on the divine rather than mere superstition.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Jyotiṣa Vedāṅga: interpreting Mars’ southward placement in Rohiṇī as a drought-indicator, and its northward progression as auspicious—used for forecasting and for choosing suitable timings for rites and public planning.