Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 158

Graha–Ketu–Utpāta Lakṣaṇas: Solar/Lunar Omens, Comets, Eclipses, and Calendar Rules

Devanagari script

ऋक्षेशे कांतिभाग्भौमे व्याधिसौभाग्यमिंदुजे । जीवे नैवं सिते हानिर्मन्दे सर्वसमृद्धयः ॥ १५८ ॥

Transliteration

ṛkṣeśe kāṃtibhāgbhaume vyādhisaubhāgyamiṃduje | jīve naivaṃ site hānirmande sarvasamṛddhayaḥ || 158 ||

Translation

Когда Марс (Мангала) является владыкой накшатры, обретаются сияние и привлекательность; когда там стоит Будха (Меркурий), возникают и болезнь, и удача. С Дживой/Брихаспати (Юпитером) результат не таков; с Шукрой (Венерой) бывает утрата; а с Мандой/Шани (Сатурном) — полное благополучие и изобилие.

Word by Word

• ऋक्ष-ईशे: in Jupiter
• ऋक्ष-ईशे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ऋक्ष (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण—‘ऋक्षाणाम् ईशे’ (lord of stars = Jupiter)

• कान्ति-भाग्: possessing radiance
• कान्ति-भाग्: Kartṛ-predicative (कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कान्ति (प्रातिपदिक) + भाग् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘भाग्’ (possessor) विशेषण—‘भौमे’ इत्यस्य (elliptic predication)

• भौमे: in Mars
• भौमे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भौम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (Mars)

• व्याधि-सौभाग्यम्: disease and good fortune
• व्याधि-सौभाग्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्याधि (प्रातिपदिक) + सौभाग्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (disease and good fortune)

• इन्दु-जे: in Mercury
• इन्दु-जे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इन्दु (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण—‘इन्दोः जः’ (born of Moon = Mercury)

• जीवे: in Jupiter
• जीवे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (Jupiter)

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (particle of negation)

• एवम्: thus/so
• एवम्: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• सिते: in Venus
• सिते: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (Venus)

• हानिः: loss
• हानिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हानि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• मन्दे: in Saturn
• मन्दे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (Saturn)

• सर्व-समृद्धयः: all prosperities
• सर्व-समृद्धयः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + समृद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; कर्मधारय—‘सर्वाः समृद्धयः’

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Mars (Bhauma)
• Mercury (Induja)
• Jupiter (Jīva/Bṛhaspati)
• Venus (Śita/Śukra)
• Saturn (Manda)
• Nakshatra (Ṛkṣa)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames worldly outcomes (health, loss, prosperity) as karma-phala readable through Jyotiṣa, encouraging discernment and detachment while living within dharma.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By showing that planetary combinations can bring mixed results, it implicitly directs the seeker to rely on steadier refuge—devotional surrender and righteous conduct—rather than mere worldly calculations.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Vedāṅga Jyotiṣa: interpreting results based on the nakṣatra lord (ṛkṣeśa) and the specific graha—Mars giving brilliance, Mercury giving illness plus fortune, Venus indicating loss, and Saturn indicating broad prosperity.