Home›Narada Purana›Purva Bhaga›Second Quarter›Adhyaya 55›Shloka 70
←Previous Verse
Next Verse→

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 70

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

Devanagari script

पापांगेब्जे त्रिभागे लौ स्वायगैः सद्भिरुद्गतः । सूर्यस्तद्दृष्टिगो वापि ज्ञेयो ज्योतिर्विदां वरैः ॥ ७० ॥

Transliteration

pāpāṃgebje tribhāge lau svāyagaiḥ sadbhirudgataḥ | sūryastaddṛṣṭigo vāpi jñeyo jyotirvidāṃ varaiḥ || 70 ||

Translation

В зодиакальном круге, подобном лотосу, если Солнце восходит в третьей доле знака, именуемого Лау, по вычислению хорошо обученных практиков; или если Солнце находится в той самой линии взгляда (дришти), — лучшие знатоки Джйотиши утверждают, что так и следует понимать.

Word by Word
पाप-अङ्गेin an evil part/limb (inauspicious division)
पाप-अङ्गे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक) + अङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘पापस्य अङ्गे’/‘पापाङ्गे’)
अब्जेin the ‘abja’ (lotus; technical locus)
अब्जे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअब्ज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; ‘in the lotus’/ज्योतिषे ‘in a sign/house’ (पाठानुसार)
त्रि-भागेin the threefold division/third part
त्रि-भागे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या/प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; समासः—द्विगुः (‘त्रयः भागाः’/three parts)
लौ(technical particle/term)
लौ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootलौ (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formनिपात/पाठभेदः; सम्भाव्यं ‘लो’/‘लौ’ इति ज्योतिष-परिभाषा (दुर्लभ)
स्व-आयगैःby one’s own ‘āyaga’ factors (technical)
स्व-आयगैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + आयग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘स्वस्य आयगैः’)
सद्भिःby the good/learned
सद्भिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; ‘by the good/learned’
उद्गतःarisen/produced
उद्गतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउद् + गम् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘arisen/produced’
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
तत्-दृष्टि-गःbeing under that (planet’s) aspect
तत्-दृष्टि-गः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + दृष्टि (प्रातिपदिक) + ग (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘तस्य दृष्टिं गतः’/‘under its aspect’)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय (disjunctive particle)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-निपात (also/even)
ज्ञेयःshould be known
ज्ञेयः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formकर्तव्यताकृदन्त (तव्यत्/gerundive), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘is to be known’
ज्योतिः-विदाम्of the astrologers/knowers of astrology
ज्योतिः-विदाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक) + विद् (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘ज्योतिषां विदः’)
वरैःby the excellent (sages)
वरैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; ‘by the excellent’
Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in a Jyotiṣa-oriented Moksha-Dharma discourse)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities
S
Surya

FAQs

It emphasizes that righteous practice—including vrata, japa, and ritual acts supporting Moksha—should be aligned with correct Jyotiṣa knowledge, where the Sun’s verified position becomes a reliable marker for timing and discipline.

By implying that devotional observances are strengthened when performed with proper order and timing; accurate reckoning of the Sun supports faithful adherence to vows and worship schedules, aiding steadiness in Bhakti.

Vedāṅga Jyotiṣa: determining the Sun’s placement via computed divisions and observational ‘dṛṣṭi’ criteria—used for calendrical decisions and ritual timing.

←Previous Verse
Next Verse→