Jyotiṣa-śāstra Saṅgraha: Threefold Division, Gaṇita Methods, Muhūrta, and Planetary Reckoning
षड् वहित्रिहुताशांकतिथयश्चाधिमासकाः । तिथिक्षयायमार्थाक्षिद्व्यष्टव्योमशराश्विनः ॥ ७१ ॥
ṣaḍ vahitrihutāśāṃkatithayaścādhimāsakāḥ | tithikṣayāyamārthākṣidvyaṣṭavyomaśarāśvinaḥ || 71 ||
Вставной месяц (адхимаса) понимается через особые календарные счёты — такие как «шесть» и числовые указатели, выраженные словами «vahitri», «hutāśa», «aṅka» и «tithi». Так же по названным числовым признакам определяется утрата титхи (tithi-kṣaya) и растяжение титхи (tithi-āyāma).
Sanatkumara (in dialogue instruction to Narada on dharma/observances and technical reckoning)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: adbhuta
It safeguards dharma in practice by ensuring vows and sacred observances are timed correctly; right time (kāla) is treated as an essential limb of righteous action.
Bhakti-based vratas and worship depend on proper tithi and month reckoning; the verse supports devotion by preventing mistakes in observing fasts and holy days during adhika-māsa or tithi anomalies.
Vedāṅga Jyotiṣa: technical calendrical computation—especially identifying adhimāsa (intercalary month), tithi-kṣaya (dropped tithi), and tithi-āyāma (extended tithi) using traditional coded numeral-terms.