गदायुद्धप्रतिज्ञा — The Vow and Terms of the Mace Duel
मां तु निर्जित्य संग्रामे पालयेमां वसुन्धराम् । सूच्यग्रेणापि यद् भूमेरपि भिद्येत भारत,मुझे संग्राममें जीतकर इस पृथ्वीका पालन करो। भारत! पहले तो तुम सूईकी नोकसे जितना छिद सके, भूमिका उतना-सा भाग भी मुझे नहीं दे रहे थे। प्रजानाथ! फिर आज यह सारी पृथ्वी कैसे दे रहे हो?
māṃ tu nirjitya saṅgrāme pālayemāṃ vasundharām | sūcyagreṇāpi yad bhūmer api bhidyeta bhārata ||
Юдхиштхира сказал: «Победи меня в битве — и тогда правь этой землёй. О Бхарата, прежде ты не давал мне и такой доли земли, какую можно проколоть остриём иглы; а ныне, о владыка народа, как же ты предлагаешь мне всю землю целиком?»
युधिछिर उवाच
The verse exposes the ethical inconsistency of political claims: one who earlier denied even the smallest rightful share now speaks grandly of giving everything. Yudhiṣṭhira highlights that true dharma in kingship is measured by fairness and restraint, not by dramatic promises made after violence has already been pursued.
In the Shalya Parva context, Yudhiṣṭhira addresses a Kuru opponent, recalling the earlier refusal to grant even a needle-tip’s worth of land (a remembered injustice) and questioning the sincerity of a present offer of the whole earth. The line functions as a moral indictment and a reminder of how the war arose from denied rightful settlement.