Dāyavibhāga (Inheritance Apportionment) and Household Precedence — Dialogue of Yudhiṣṭhira and Bhīṣma
पाणिग्रहीता चान्य: स्यात् कस्य भार्या पितामह | तत्त्वं जिज्ञासमानानां चक्षुर्भवतु नो भवान्
yudhiṣṭhira uvāca |
pāṇigrahītā cānyaḥ syāt kasya bhāryā pitāmaha |
tattvaṃ jijñāsamānānāṃ cakṣur bhavatu no bhavān ||
Юдхиштхира сказал: «Дед, если один закрепил брак, уплатив выкуп за невесту, другой — обещанием уплаты, третий желает увезти девушку силой, четвёртый старается добиться согласия её родичей, предлагая им особое богатство, а пятый уже взял её за руку в брачном обряде, — чьей женой, по дхарме, следует её считать? Мы ищем истинную суть; будь нам глазами».
युधिछिर उवाच
The verse frames a dharma-inquiry: when multiple competing claims arise—payment, promise, coercion, bribing relatives, and the completed hand-taking rite—one must determine legitimacy not by power or wealth but by the true legal-ethical principle (tattva) as explained by an authoritative elder.
In the Anuśāsana Parva’s instruction section, Yudhiṣṭhira asks Bhīṣma to adjudicate a complex marriage dispute involving several suitors with different kinds of claims, requesting clear guidance on whose wife the girl is considered according to dharma.