Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration

Anuśāsana-parva 17

कस्तस्य शकनुयाद्‌ वक्तुं गुणान्‌ कार्त्स्न्येन माधव । शिवभक्त होनेके ही कारण मैं यह सनातन वेदस्वरूप स्तोत्र आपको सुनाता हूँ। महादेवजीके इस सम्पूर्ण नामसमूहका पूर्णरूपसे विस्तारपूर्वक वर्णन तो कोई कर ही नहीं सकता। कोई व्यक्ति योगयुक्त होनेपर भी भगवान्‌ शिवकी विभूतियोंका सैकड़ों वर्षोमें भी वर्णन नहीं कर सकता। माधव! जिनके आदि

kastásya śaknuyād vaktuṁ guṇān kārtsnyena mādhava | śivabhaktaḥ san evaṁ sanātana-vedasvarūpaṁ stotraṁ te śrāvayāmi | mahādevasya asya samagra-nāma-samūhasya vistaraṁ pūrṇarūpeṇa kaścid api na varṇayituṁ śaknoti | yogayukto ’pi kaścid bhagavataḥ śivasya vibhūtīḥ śatair varṣair api na varṇayituṁ śaknoti | mādhava! yasya ādi-madhyāntaṁ devā api na vindanti, tasya guṇān kārtsnyena kaḥ varṇayet || kintu devasya mahataḥ saṅkṣiptārtha-pada-akṣaram | yathāśakti mahādevasyaiva kṛpayā saṅkṣepataḥ tasya caritraṁ stotraṁ ca varṇayiṣyāmi | tasya ājñāṁ vinā maheśvarasya stutiḥ na kartum śakyate ||

Ваю сказал: «Мадхава, кто способен поведать все Его качества во всей полноте? Поскольку я предан Шиве, я прочту тебе этот вечный гимн, по самой природе своей ведийский. Никто не может развернуть и исчерпывающе изложить весь этот свод имён Махадевы. Даже утвердившийся в йоге не смог бы, и за сотни лет, до конца описать проявления и силы Господа Шивы. Мадхава, если даже боги не находят ни Его начала, ни середины, ни конца, кто же сумеет дать полный счёт Его добродетелям? И всё же, насколько хватит моих сил,—по милости самого мудрого Махадевы,—я изложу, в кратком смысле, словах и слогах, Его деяния и этот гимн. Без Его дозволения истинная хвала Махешваре не может быть начата».

कःwho
कः:
Karta
TypePronoun
Rootकिम्
FormMasculine, Nominative, Singular
तस्यof him/that (of Shiva)
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
शक्नुयात्could be able
शक्नुयात्:
TypeVerb
Rootशक्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
वक्तुम्to speak
वक्तुम्:
TypeVerb
Rootवच्
FormInfinitive (Tumun)
गुणान्qualities
गुणान्:
Karma
TypeNoun
Rootगुण
FormMasculine, Accusative, Plural
कार्त्स्न्येनin entirety, completely
कार्त्स्न्येन:
Karana
TypeNoun
Rootकार्त्स्न्य
FormNeuter, Instrumental, Singular
माधवO Madhava (Krishna)
माधव:
TypeNoun
Rootमाधव
FormMasculine, Vocative, Singular

वायुदेव उवाच

वायुदेव (Vāyu)
माधव (Mādhava—Kṛṣṇa/Viṣṇu)
शिव (Śiva)
महादेव (Mahādeva)
महेश्वर (Maheśvara)
देवता (the gods)
वेद (the Veda)

Educational Q&A

Śiva’s nature and powers are ultimately beyond exhaustive description—even for gods or advanced yogins—so true praise must be offered with humility, concision, and reliance on Śiva’s own grace and permission.

Vāyu addresses Mādhava and introduces a Śiva-hymn: he first declares the impossibility of fully enumerating Śiva’s names and qualities, then commits to narrating a concise account empowered by Mahādeva’s grace, emphasizing that such praise requires Maheśvara’s sanction.