Shloka 178
समन्तपञ्चक-आख्यानम् तथा अक्षौहिणी-प्रमाणनिर्णयः
Samantapañcaka Narrative and the Measure of an Akṣauhiṇī
कदलीखण्डमध्यस्थं हनूमन्तं महाबलम् । यत्र सौगन्धिकार्थेड्सौ नलिनीं तामधर्षयत्,द्रौपदीने सौगन्धिक कमल लानेके लिये भीमसेनको गन्धमादन पर्वतपर भेजा। यात्रा करते समय महाबाहु भीमसेनने मार्गमें कदलीवनमें महाबली पवननन्दन श्रीहनुमानजीका दर्शन किया। यहीं सौगन्धिक कमलके लिये भीमसेनने सरोवरमें घुसकर उसे मथ डाला
kadalīkhaṇḍamadhyasthaṃ hanūmantaṃ mahābalam | yatra saugandhikārthe saḥ nalinīṃ tām adharṣayat ||
Рама сказал: «Там, среди банановой рощи, стоял могучий Хануман. Именно в том месте, преследуя благоуханные лотосы саугандхика, он силой взмутил лотосовое озеро». Этот эпизод показывает, как желание — даже рожденное служением любимой — способно привести к превышению меры, и как встреча с более высоким образцом (Хануманом) становится исправляющим уроком сдержанности, смирения и праведного поведения.
राम उवाच
Educational Q&A
Power must be governed by dharma: even when acting for a loved one’s wish, one should avoid arrogance and harm. Meeting a superior exemplar (Hanūmān) becomes a moral check, redirecting strength toward humility, restraint, and rightful action.
The verse points to the setting where the mighty Hanūmān is encountered in a plantain grove, connected with the quest for saugandhika lotuses and the forceful disturbance of a lotus-pond—an episode that frames a lesson through the meeting of heroes.