Shloka 74
Hiḍimba’s Approach and Hiḍimbā’s Warning to Bhīmasena (हिडिम्बागमनम् / हिडिम्बा-भयवचनम्)
यस्य बुद्धि: परिभवेत् तमतीतेन सान्त्वयेत् । अनागतेन दुर्बुद्धिं प्रत्युत्पन्नेन पण्डितम्,जिसकी बुद्धि संकटमें पड़कर शोकाभिभूत हो जाय, उसे भूतकालकी बातें (राजा नल तथा श्रीरामचन्द्रजी आदिके जीवनका वृत्तान्त) सुनाकर सान्त्वना दे। जिसकी बुद्धि अच्छी नहीं है, उसे भविष्यमें लाभकी आशा दिलाकर तथा विद्वान् पुरुषको तत्काल ही धन आदि देकर शान्त करे
yasya buddhiḥ paribhavet tam atītena sāntvayet | anāgatena durbuddhiṁ pratyutpannena paṇḍitam ||
Каника сказал: «Когда у человека рушится рассудок и его одолевает горе, его следует утешить воспоминанием о минувшем — рассказом о прежних примерах и прецедентах. Глупца надо укрепить надеждой на будущую выгоду, а мудрого — успокоить тотчас своевременной и осязаемой поддержкой (богатством и средствами)».
कणिक उवाच
Educational Q&A
Consolation and conflict-management should be tailored to the person’s mental state: soothe the distressed with past precedents, motivate the foolish with future hopes, and satisfy the wise through immediate, concrete action.
In Kaṇika’s counsel (nīti) discourse, he outlines practical methods for calming different types of people—those shaken by grief, those lacking discernment, and those who are wise—by using past narratives, future promises, or prompt material support respectively.