Previous Verse
Next Verse

Shloka 109

Prāyaścitta for Theft, Forbidden Foods, Impurity, and Ritual Lapses; Tīrtha–Vrata Remedies; Pativratā Mahātmyam via Sītā and Agni

एतदेव परं स्त्रीणां प्रायश्चित्तं विदुर्बुधाः / सर्वपापसमुद्भूतौ नात्र कार्या विचारणा

etadeva paraṃ strīṇāṃ prāyaścittaṃ vidurbudhāḥ / sarvapāpasamudbhūtau nātra kāryā vicāraṇā

Мудрецы знают: лишь это — высшее искупление (праяшчитта) для женщин; поскольку оно является средством против всех грехов, здесь не требуется дальнейшего рассуждения.

etatthis
etat:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेष्य (correlative)
evaindeed/only
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण-निपात (emphatic particle)
paramsupreme
param:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (to prāyaścittam/etat)
strīṇāmof women
strīṇām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootstrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्ध (genitive)
prāyaścittamexpiation
prāyaścittam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprāyaścitta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय (predicate nominative)
viduḥknow; declare
viduḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vid (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; ‘know/declare’
budhāḥthe wise
budhāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbudha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्ता
sarvapāpasamudbhūtau(the two) arising from all sins
sarvapāpasamudbhūtau:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva-pāpa-samudbhūta (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; विशेषण; तत्पुरुष (sarva+pāpa) + उपपद/तत्पुरुष (… + samudbhūta = ‘arisen from’)
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (negation)
atrahere/in this matter
atra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)
kāryāto be done; necessary
kāryā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootkārya (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण; ‘to be done/necessary’
vicāraṇāconsideration/inquiry
vicāraṇā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvicāraṇā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृस्थाने (as subject with implied ‘asti’)

Lord Kūrma (Vishnu) instructing sages/Indradyumna within the Purāṇic dialogue frame

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: karuna

K
Kūrma (Vishnu)
D
Dharma
P
Prāyaścitta

FAQs

This verse is primarily dharma-oriented (prāyaścitta) rather than metaphysical; it emphasizes decisive adherence to a prescribed expiation rather than inquiry into ātman-doctrine.

No specific yogic technique is taught in this verse; it belongs to the prāyaścitta/dharma stream that supports inner purification, which elsewhere in the Kurma Purana complements Pāśupata-oriented discipline and devotion.

The verse itself does not explicitly mention Śiva–Viṣṇu unity; it reflects the Kurma Purana’s broader synthesis by presenting dharma-based purification as compatible with the text’s later Shaiva-Vaishnava spiritual framework.