Previous Verse
Next Verse

Shloka 62

Daily Duties of Brāhmaṇas: Snāna, Sandhyā, Sūrya-hṛdaya, Japa, Tarpaṇa, and the Pañca-mahāyajñas

अभिमन्त्र्य जलं मन्त्रैस्तल्लिङ्गैर्वारुणैः शुभैः / भावपूतस्तदव्यक्तं ध्यायन् वै विष्णुमव्ययम्

abhimantrya jalaṃ mantraistalliṅgairvāruṇaiḥ śubhaiḥ / bhāvapūtastadavyaktaṃ dhyāyan vai viṣṇumavyayam

Освятив воду благими варуническими мантрами, отмеченными надлежащими ритуальными знаками, тот, чьё внутреннее настроение очищено бхавой, должен созерцать Непроявленную Реальность — Вишну, Непреходящего.

abhimantryahaving consecrated (by mantra)
abhimantrya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण; prior action)
TypeVerb
Rootabhi-mantr (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्), from √mantr with prefix abhi-; ‘having consecrated/enchanted’
jalamwater
jalam:
Karma (कर्म; object)
TypeNoun
Rootjala (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन)
mantraiḥwith mantras
mantraiḥ:
Karaṇa (करण; means)
TypeNoun
Rootmantra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (तृतीया/3), Plural (बहुवचन)
tat-liṅgaiḥwith those symbols/marks
tat-liṅgaiḥ:
Karaṇa (करण; means)
TypeNoun
Roottat (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + liṅga (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Instrumental (तृतीया/3), Plural (बहुवचन)
vāruṇaiḥVaruṇa-related (watery)
vāruṇaiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण; qualifier)
TypeAdjective
Rootvāruṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (तृतीया/3), Plural (बहुवचन); qualifying ‘mantraiḥ/tat-liṅgaiḥ’
śubhaiḥauspicious
śubhaiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśubha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (तृतीया/3), Plural (बहुवचन); qualifying ‘mantraiḥ’
bhāva-pūtaḥpurified by devotion
bhāva-pūtaḥ:
Karta (कर्ता; subject qualifier)
TypeAdjective
Rootbhāva (प्रातिपदिक) + pūta (प्रातिपदिक/कृदन्त)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); तत्पुरुष: ‘purified by devotion/feeling’
tat-avyaktamthat unmanifest (principle)
tat-avyaktam:
Karma (कर्म; object of dhyāyan)
TypeNoun
Roottat (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + avyakta (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन); कर्मधारय: ‘that (which is) unmanifest’
dhyāyanmeditating
dhyāyan:
Karta (कर्ता; subject action)
TypeVerb
Rootdhyai (धातु)
FormPresent active participle (शतृ), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध; emphasis)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormEmphatic particle (निपात)
viṣṇumVishnu
viṣṇum:
Karma (कर्म; object of dhyāyan)
TypeNoun
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन)
avyayamimperishable
avyayam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootavyaya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन); qualifying ‘viṣṇum’

Lord Kurma (Vishnu) instructing in ritual-yoga and meditative purification

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

V
Varuṇa
V
Viṣṇu
A
Avyakta (the Unmanifest)

FAQs

It points to the Supreme as “Avyakta,” the Unmanifest—meditated upon as Viṣṇu who is “Avyaya” (imperishable), indicating a transcendent, changeless ground behind ritual forms.

It combines mantra-śuddhi (consecrating water through Varuṇa-mantras) with bhāva-śuddhi (purifying intention) and culminates in dhyāna (steady meditation) on the Unmanifest Viṣṇu—an integrated ritual-yogic discipline.

By treating mantra-ritual and inner purification as a single path leading to the Unmanifest Lord identified as Viṣṇu, it reflects the Purāṇa’s synthetic approach where sectarian methods converge upon one imperishable Supreme.