Srimad Bhagavatam — Tritiya Skandha, Shloka 28

Portents at the Birth of Diti’s Sons and Hiraṇyākṣa Challenges Varuṇa

Devanagari script

त्वं लोकपालोऽधिपतिर्बृहच्छ्रवा वीर्यापहो दुर्मदवीरमानिनाम् । विजित्य लोकेऽखिलदैत्यदानवान् यद्राजसूयेन पुरायजत्प्रभो ॥ २८ ॥

Transliteration

tvaṁ loka-pālo ’dhipatir bṛhac-chravā vīryāpaho durmada-vīra-māninām vijitya loke ’khila-daitya-dānavān yad rājasūyena purāyajat prabho

Translation

Ты — хранитель целой области мироздания и владыка широкой славы, отнимающий силу у воинов, опьянённых дерзостью и гордыней. Победив в мире всех дайтьев и данавов, ты некогда совершил раджасую — жертвоприношение Господу.

Synonyms

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम (2nd person pronoun)

• लोकपालः: guardian of the world
• लोकपालः: कर्ता (Karta; predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक) + पाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (लोकस्य पालः)

• अधिपतिः: lord
• अधिपतिः: कर्ता (Karta; predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: अधिपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• बृहच्छ्रवाः: of great renown
• बृहच्छ्रवाः: कर्ता (Karta; qualifier)
• Type: Adjective
• Root: बृहत् (प्रातिपदिक) + श्रवस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (बृहत् श्रवः यस्य = of great fame)

• वीर्यापहः: stealer of strength
• वीर्यापहः: कर्ता (Karta; qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वीर्य (प्रातिपदिक) + अपह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वीर्यस्य अपहः = remover of valor)

• दुर्मदवीरमानिनाम्: of the arrogant who think themselves heroes
• दुर्मदवीरमानिनाम्: सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
• Type: Noun
• Root: दुर्मद (प्रातिपदिक) + वीर (प्रातिपदिक) + मानिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (दुर्मदाः च ते वीरमानिनः)

• विजित्य: having conquered
• विजित्य: पूर्वकाल (Prior action)
• Type: Verb
• Root: वि-जि (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यप्-अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having conquered’

• लोके: in the world
• लोके: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (locative singular)

• अखिलदैत्यदानवान्: all Daityas and Dānavas
• अखिलदैत्यदानवान्: कर्म (Karma/Object of विजित्य)
• Type: Noun
• Root: अखिल (प्रातिपदिक) + दैत्य (प्रातिपदिक) + दानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (दैत्याः च दानवाः) ‘all’ as qualifier

• यत्: since/that
• यत्: सम्बन्ध (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सम्बन्धबोधक-निपात/यदर्थे (relative particle ‘since/that’)

• राजसूयेन: by the Rājasūya (sacrifice)
• राजसूयेन: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: राजसूय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (instrumental)

• पुरा: formerly
• पुरा: क्रियाविशेषण (Time)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb: formerly)

• अयजत्: (you) performed sacrifice
• अयजत्: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: यज् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• प्रभो: O Lord
• प्रभो: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन, एकवचन; पुंलिङ्ग (vocative)

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Daityas
• Dānavas

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about Lord Vishnu as the protector (lokapāla) of the worlds?

This verse praises Viṣṇu as the universal guardian and supreme ruler who curbs the power of arrogant, demonic forces and maintains cosmic order.

Why are Daityas and Dānavas mentioned in this Bhagavatam verse?

They represent disruptive, anti-dharmic powers; the verse glorifies the Lord as the conqueror of all such forces, restoring balance in the universe.

Practical application: how does this verse help in dealing with pride and ego today?

It reminds a seeker that pride is defeated by surrender to the Supreme; cultivating humility and devotion protects one from the downfall caused by arrogance.