Atharva Veda 2.23.5: Kanda 2, Anuvaka 3, Sukta 23, Mantra 5

Sukta 23

Sanskrit (Devanagari)

आपो॒ यद् व॒स्तेज॒स्तेन॒ तम॑ते॒जसं॑ कृणुत॒ यो॒३स्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मः

IAST Transliteration

ā́po yád vaḥ téjas téna tám atéjasaṃ kṛṇuta yó ’smā́n dvéṣṭi yáṃ vayáṃ dvíṣmaḥ

English Translation (Griffith/Whitney)

O Waters, what fiery might is yours—therewith make him void of might, who hateth us, whom we in turn do hate.

Translation

О Воды, какова ваша огненная мощь — ею сделайте того лишённым силы, кто нас ненавидит, кого и мы в ответ ненавидим.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आपः: waters
• आपः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक) → आप्/आपः

• यत्: which/that (thing)
• यत्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वः: of you / your
• वः: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• तेजः: splendour, brilliance, energy
• तेजः: कर्म
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)

• तेन: with that / by that
• तेन: करण
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तमः: darkness
• तमः: कर्म
• Type: Noun
• Root: तमस् (प्रातिपदिक)

• अतेजसम्: without brilliance, deprived of energy
• अतेजसम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: अ-तेजस् (प्रातिपदिक; नञ्-समास)

• कृणुत: make, render
• कृणुत: क्रिया
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्मान्: us
• अस्मान्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• द्वेष्टि: hates
• द्वेष्टि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: द्विष् (धातु)

• यम्: whom
• यम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वयम्: we
• वयम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• द्विष्मः: hate
• द्विष्मः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: द्विष् (धातु)

Attribution

Rishi: Atharvanic/Angirasa tradition (hymn-level attribution varies by anukramaṇī; commonly treated as Atharvanic).

Devata: Āpaḥ (Waters), as empowered agents of tejas and protection.

Chandas: Anuṣṭubh (probable; confirm against pada-count in the critical edition/anukramaṇī).

Mantra Rasa

Primary: vira

Secondary: shanta