Atharva Veda 2.23.1: Kanda 2, Anuvaka 3, Sukta 23, Mantra 1

Sukta 23

Sanskrit (Devanagari)

शत्रुनाशनम्। आपो॒ यद् व॒स्तप॒स्तेन॒ तं प्रति॑ तपत॒ यो॒३स्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मः

IAST Transliteration

ā́po yád vaḥ tápaḥ téna táṃ práti tapata yó ’smā́n dvéṣṭi yáṃ vayáṃ dvíṣmaḥ

English Translation (Griffith/Whitney)

O Waters, what burning ardour is yours—with that do ye scorch him back, even him who hateth us, whom we ourselves do hate.

Translation

О Воды, какое жгучее тапас (пламенное напряжение) есть в вас — им обожгите его в ответ, того, кто ненавидит нас, кого и мы ненавидим.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आपः: waters
• आपः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक) → आप्-

• यत्: when; that which
• यत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वः: of you (your)
• वः: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तपः: heat; austerity; ardor
• तपः: करण (अर्थतः: 'by/with the heat')
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)

• तेन: with that; by that
• तेन: करण
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तम्: him
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प्रति: against; toward
• प्रति: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (उपसर्ग/अव्यय)

• तपत: burn (you all)!; heat (him)!
• तपत: क्रिया
• Type: Verb
• Root: तप् (धातु)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्मान्: us
• अस्मान्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• द्वेष्टि: hates
• द्वेष्टि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: द्विष् (धातु)

• यम्: whom
• यम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वयम्: we
• वयम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• द्विष्मः: hate
• द्विष्मः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: द्विष् (धातु)

Attribution

Rishi: Atharvanic/Angirasa tradition (enemy-destroying water-spells; specific r̥ṣi attribution depends on the Anukramaṇī for AVŚ 2.23).

Devata: Āpaḥ (Waters), as punitive-purificatory deities wielding tapas.

Chandas: Anuṣṭubh-like cadence (to be confirmed against pada-count in the edition used).

Mantra Rasa

Primary: vira

Secondary: raudra